YAPAY ZEKA BİLE “YAPMAYIN” DEDİ!

TMOK gündeminde son günlerin en çok tartışılan konusu Cumartesi günkü Olağanüstü Genel Kurul’da oylanacak olan yeni tüzük taslağı. Türk Spor Ajansı’nın görüşüne başvurduğu yapay zeka, taslağın birçok maddesini sakıncalı bulurken, bu taslağın genel kuruldan geçmeyeceği kararına vardı.

İSTANBUL (TSA)-Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin (TMOK), Tüzük Değişikliği Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı 23/08/2025 Cumartesi günü Ataköy’deki Olimpiyatevi’nde yapılacak. Saat 10.30’da başlayacak genel Kurul’da, Tüzük Komisyonu tarafından hazırlanan Tüzük Taslağı tartışılarak Genel Kurul’un oyuna sunulacak. Son 5 dönem TMOK Kongrelerinin Divan Başkanlığını başarıyla yürüten Murat Kaya, yaptığı ayrıntılı inceleme sonunda, hazırlanan tüzük taslağının olumlu ve olumsuz yönlerini bir rapor halinde hazırlayıp, TMOK Genel Kurulm Üyeleri’nin bilgisine sunmuştu. TMOK kongre üyeleri, bu maddelerle ilgili, olumlu ve olumsuz düşüncelerini medya, sosyal medya, telefon gibi mecralar üzerinden tartışırken, biz de Türk Spor Ajansı olarak, konuyu yapay zekaya sorduk.

Tüm dünyada son dönemlerin en çok tartışılan konusu, insanoğlunun geleceğini tehlikeye atmasından endişe edilen yapay zeka, bu yeni tüzük taslağını, gayet insancıl gerekçelerle sakıncalı buldu.

“GENEL KURULDAN GEÇME İHTİMALİ DÜŞÜK!”
İşte, adı yapay zeka olan, ancak son derece doğal sonuçlar üreten insanoğlunun bu son icadının, Ahmet Gülüm Başkanlığındaki yeni yönetiminin önerdiği tüzük hakkındaki değerlendirmeleri:

“Bu tüzük taslağının olduğu gibi Genel Kurul’dan geçme ihtimali düşük görünüyor.

Bunun nedenleri:

Yaş sınırları
60, 70 ve 75 yaş kısıtlamaları, şu anda TMOK üyesi olan birçok kişinin görevden veya adaylıktan elenmesine yol açacağı için bizzat etkilenecek üyeler tarafından reddedilme olasılığı yüksek.

Demokratik hak tartışması
“Seçme ve seçilme hakkının kısıtlanması” hem etik hem hukuki açıdan çok eleştirilecek bir konu. Genel Kurul üyelerinin çoğu bu yetkiyi devretmek istemez.

Yetki belirsizlikleri
Komisyon/komite seçim yetkisi, disiplin süreçleri ve borçlanma gibi konular net olmadığı için üyeler, ileride kendi aleyhlerine kullanılabileceğini düşünerek karşı çıkabilir.

Uluslararası uyum riski
IOC’ye onaylatılmadan sunulması, bazı üyeler tarafından ciddi usul hatası olarak görülüp veto nedeni olabilir.

Liste çıkarma sorunu
Yaş sınırlamaları nedeniyle bazı branşların ya da temsil gruplarının liste bile çıkaramayacağı öngörülüyor. Bu durum, Genel Kurul’un yapısını doğrudan zedeleyeceği için güçlü bir itiraz sebebi.

Tahmin:
Bu taslak mevcut hâliyle oylandığında, çoğunlukla reddedilme veya ciddi değişiklik talepleriyle geri gönderilme ihtimali yüksek. Geçmesi için, özellikle yaş sınırlamaları ve yetki paylaşımındaki muğlaklıklar çıkarılmalı ya da yumuşatılmalı.

DERNEKLER KANUNU İLE ÇELİŞKİLİ
Bazı maddeler, Türkiye’deki Dernekler Kanunu (5253 sayılı Kanun) ve Türk Medeni Kanunu’nun derneklere ilişkin hükümleri açısından sorunlu görünüyor.

Dernekler Kanunu ve Taslaktaki Maddeler Arasındaki Uyum Analizi
Yaş Sınırları (60 – 70 – 75 yaş)
Kanun dayanağı yok.
5253 sayılı Dernekler Kanunu’nda veya TMOK’un statüsüne uyarlanan mevzuatta üyelik ya da seçilme hakkı için yaş sınırı bulunmaz.
Bu tip kısıtlamalar anayasal “seçme ve seçilme hakkı”na aykırı değerlendirilebilir ve dava konusu yapılabilir.

Seçme – Seçilme Hakkının Kısıtlanması
Medeni Kanun madde 68 ve Dernekler Kanunu, dernek üyelerinin seçme ve seçilme hakkının ancak tüzükte objektif kriterlerle ve hukuka uygun olarak sınırlandırılabileceğini belirtir.
Yaş sınırı veya görev süresi sınırı getirilebilir ama bunların eşitlik ilkesine uygun olması gerekir. Bu taslaktaki şekliyle uygulanması hukuken tartışmalı olur.
Yetki Belirsizlikleri (Komisyon/Komite seçimi, borçlanma yetkisi vb.)
Dernekler Kanunu’nda yönetim organlarının görev ve yetkileri açıkça tanımlanmalı (m. 14).
Yetki belirsizlikleri, hem idari denetimde hem de olası mahkeme süreçlerinde geçersizlik sebebi olabilir.

Disiplin Maddelerindeki Muğlaklık
Dernek tüzüklerinde disiplin işlemleri açık, objektif ve öngörülebilir olmak zorundadır (yargı kararları bu konuda net).
“Hakemler tarafından” veya “uygun görülmesi hâlinde” gibi subjektif ifadeler hukuken geçersiz sayılabilir.

IOC’ye Sunulmadan Genel Kurula Getirilmesi
Bu, doğrudan Dernekler Kanunu’na aykırılık değil ama TMOK’un uluslararası bağlayıcı kurallarına (IOC Olympic Charter) aykırılık olabilir.
Uluslararası uyumsuzluk, Türkiye’de Bakanlık denetiminde de sorun yaratabilir.

Ticari İşletme Kurma Yetkisi
Dernekler Kanunu m. 26, derneklerin iktisadi işletme kurabileceğini söyler ancak bunun amacıyla uyumlu olması gerekir.
TMOK’un tarafsızlık ilkesine aykırı ticari faaliyetler, mevzuata uygun olsa bile IOC ile çelişebilir.

Sonuç:
-Yaş sınırı maddeleri Dernekler Kanunu’na açıkça aykırı veya en azından çok tartışmalı.
-Disiplin maddeleri ve yetki belirsizlikleri kanunun “açıklık” ve “eşitlik” ilkelerine uymuyor.
-Ticari işletme yetkisi yasal olsa da IOC uyumu açısından riskli.
-Usul hataları (IOC onayı olmadan genel kurula sunma) uluslararası uyum sorununa yol açabilir.”

Türk Spor Ajansı