İlkler Şehri İzmir’de Spor

İzmir’de spor ve ilk’ler

İzmir’de spor faaliyetleri tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır.
Ülkemizde ilk futbol kulübü, Osmanlı döneminde 1890 yılında İzmir’de yaşayan azınlıklar tarafından kuruldu. 1894 yılında ilk koşu, 15 Mayıs 1895’te ilk bisiklet yarışı, 1900’de ilk at yarışı İzmir’de yapıldı. Ayrıca golf ve tenis de ilk defa İzmir’de oynandı. Devamında 1912 yılında Karşıyaka, 1914 yılında Altay Spor Kulüpleri kuruldu. Cumhuriyetimizin kurulmasıyla da 1923 yılında Altınordu ve İzmirspor, 1925’te Göztepe Spor, 1928’de Bucaspor kulüpleri kuruldu. Daha sonraki yıllarda kurulan Aliağa, Bornova, İzmir Çoruhlu, Menemen, Tire Spor kulüpleri ile günümüzde İzmir’de profesyonel liglerde mücadele eden 11 spor kulübü var. Bu kulüplerin birçoğunda futbolun yanında diğer spor branşlarında da mücadele ettiklerini görüyoruz. Bir ara Karşıyaka Spor Kulübü 17 branşta mücadele ediyordu.

İzmir Spor’unda öne çıkan spor branşları

Futbol: Özellikle 1950’li-1960’lı ve 1975’li yıllara kadar olan dönemlerde sporumuzda devrim sayılan, altyapıdan yetiştirdiği oyuncularla başta futbol olmak üzere birçok branşta “sporcu fabrikası” ve “sporun başkenti” olarak anılan öncü şehir İzmir idi. Bu dönemde Altay, Göztepe, Karşıyaka, Altınordu, İzmirspor futbol takımları, özellikle şimdiki Süper Lig’in karşılığı olan Birinci Lig’in kurulduğu 1959 yılından itibaren 1970’lerin ortalarına kadar İstanbul’un “üç büyükleri” olarak anılan Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş’ı İzmir’deki karşılaşmalarda devamlı mağlup ediyorlardı. Ayrıca 1970’li yıllarda İzmir Atatürk Stadyumu, A Milli Futbol Takımımız için “uğurlu stat”, İstanbul’un 3 büyükleri için ise “korkulu rüya” olarak anılırdı. 1960-1975 yılları arası, 5 İzmir futbol takımının İstanbul’un en güçlü 3 büyük takımını İzmir’de en çok yendiği “altın çağ dönemi”dir. Yine bu dönemde Göztepe, 1968-1969 sezonunda Avrupa Fuar Şehirleri Kupası’nda (bugünkü UEFA Avrupa Ligi) yarı final oynama başarısı göstererek Avrupa’da bu başarıya ulaşan ilk Türk takımı olmuştur. Özellikle Göztepe, Avrupa başarılarıyla (Avrupa Fuar Şehirleri Kupası’nda yarı final), Altay ise Türkiye Kupası başarılarıyla İzmir futbolunun merkezi konumundaydı. İzmirspor, 1923’teki kuruluşundan itibaren on binlerce genç yetiştirerek “sporcu fabrikası” unvanına katkı sağladı. İzmir takımları; Göztepe, Altay, Karşıyaka, Altınordu, İzmirspor, İstanbul takımları ile mücadele etmiş ve özellikle altyapıdan yetenekli futbolcular yetiştirmeleriyle tanınmıştır.

Basketbol: Pınar Karşıyaka Basketbol Takımı, Türkiye Basketbol Ligi’nde 1986-87 ve 2014-15 sezonlarında şampiyonluk yaşayarak tarihine iki büyük kupa sığdırmış, 2014-15 sezonunda finalde Anadolu Efes’i yenerek zirveye çıkmıştır. Ayrıca 2012-13 sezonunda FIBA Euro Challenge Kupası’nda final oynayarak Avrupa’da önemli bir başarı elde etmiştir.
Ayrıca;

Türkiye Basketbol Ligi Şampiyonlukları: 1986-87, 2014-15.
Türkiye Basketbol Ligi Finalisti (İkinci): 1983-84, 2022-23.
Türkiye Kupası: 2014 yılında şampiyonluk, ayrıca 2004-05 sezonunda final.
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 2014 yılında şampiyonluk.
Avrupa Başarıları: 2012-13 FIBA Euro Challenge Kupası Finalisti.
2020-2021 sezonunda ligde üst üste 11 galibiyet alarak kendi tarihinin rekorunu kırmıştır.

Altınordu Basketbol Takımı, Türk basketbol tarihinin en önemli başarılarından birine imza atarak Türkiye Basketbol Ligi’nin (o dönemki adıyla Türkiye 1. Milli Basketbol Ligi) ilk şampiyonu olmuştur. Altınordu’nun Basketbol Başarıları ….

Türkiye Basketbol Ligi Şampiyonluğu: 1966-1967 sezonunda, 22 maçta 20 galibiyet alarak Lig’in ilk şampiyonu unvanını kazanmıştır.
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 1966-1967 sezonunda şampiyonluk başarısını devam ettirmiş, Muhafızgücü’nü yenerek bu kupayı kazanmıştır.

Boks, Güreş, Yelken; Voleybol, Güreş, Masa Tenisi, Binicilik, Atıcılık, Masa Tenisi, Eskrim, Judo, Taekwondo, Halter ve diğer spor dallarında çok başarılı sporcular yetişti. Özellikle İzmirspor ve kulüplerin altyapı faaliyetleri sayesinde bu branşlarda üstün başarılar elde edildi.

Bisiklet ve Atletizm: İzmirspor gibi kulüplerin bisiklet takımları defalarca Türkiye birinciliği kazandı, atletizmde de İzmirli sporcular milli takımların temelini oluşturdu.

Yüzme – Su Topu: Yüzme sporunda özellikle 1950-1970’li yıllar arasında Türkiye’de öncü ve oldukça başarılı bir dönem yaşanmıştır. Bu dönemde Karşıyaka Spor Kulübü (KSK) başta olmak üzere İzmir kulüpleri sutopu ve yüzmede Türkiye çapında çok başarılı sonuçlar aldı. 1971 Akdeniz Oyunları için 1967 yılında hizmete giren Atatürk Yüzme Havuzu, İzmir’in yüzme sporunda merkez olmasını sağlamıştır. Bu dönemde havuz, ulusal şampiyonaların merkeziydi.

Cimnastik: İbrahim Çolak, Ferhat Arıcan, Adem Asil, Sıla Karakuş, Sena Elçin Karakaş, Hüseyin Engin Yontucu gibi dünya, Avrupa ve olimpiyat şampiyonu sporcular İzmir’de yetişti.

Spor Tesisi: Sahip olduğu spor tesisleri ile 1967 yılından günümüze kadar İzmir, çok sayıda uluslararası dünya ve Avrupa spor organizasyonuna ev sahipliği yapmıştır. Özellikle 1971 Akdeniz Oyunları’na ev sahipliği yapması nedeniyle Atatürk Stadyumu ve Spor Salonu gibi tesisleri kazanarak ülkemizin 1 numaralı spor şehri oldu.

Alt Yapı: Göztepe, Altay, Karşıyaka ve İzmirspor’un altyapıları: Bu kulüpler, kısıtlı imkanlara rağmen Türk futboluna ve milli takımlara uzun yıllar oyuncu ihraç etti.

İzmir Büyükşehir Belediyespor: Özellikle son dönemlerde, 40’tan fazla branşta 3 bine yakın lisanslı sporcusu, binlerce spor okulu öğrencisiyle “milli sporcu fabrikası” konumundadır.

Altınordu FK: 2012 yılında Altınordu’nun şirketleşmesiyle futbolun başına geçen Seyit Mehmet Özkan, yabancı futbolcu ve teknik direktöre hayır anlayışıyla, “Öz Kaynak Sistemi” ile Altınordu Futbol Akademisi ALFA’yı kurdu. Amaç; “öz kaynak sistemi uygulayarak, bu toprakların çocuklarından gerçek profesyonel futbolcular yetiştiren örnek bir futbol kulübü olarak dünyada tanınmak ve tamamen kendi gençlerimizle başarıya ulaşmaktır.” Bunun için önce İzmir’de Torbalı’daki Metin Oktay Yerleşkesi’nde, Yeşilyurt’taki Sait Altınordu Tesisleri’nde, Selçuk’taki İsmet Orhunbilge Tesisleri’nde ve Kuşadası’ndaki Beytullah Baliç Yerleşkesi ile devamında ülkemizin 56 ilinde, 126 ilçesinde kurduğu 201 adet AFO “Altınordu Futbol Okulları”nda kendi çocuklarımızın, “İyi birey, iyi vatandaş, iyi futbolcu” anlayışıyla gençlerimizin, 20.520 sporcu çocuğun eğitime, hayata atılması ve futbola kazandırılması düşüncesi sloganıyla geleceğe hazırlanmalarıdır. ALFA, “sporcu fabrikası”nın modern halidir.

Hiçbir yabancı futbolcunun yer almadığı Altınordu Futbol Takımı çok başarılı sonuçlar aldı ve 2020-21 futbol sezonunda Süper Lig’e yükselme final karşılaşmasında Altay’a 1-0 yenilerek Süper Lig fırsatını kaçırdı. Ayrıca ALFA’da yetişen gençlerden 3’ü A Milli Futbol Takımı’nda olmak üzere 54’ü genç milli futbol takımlarımızda yer aldı. Ancak ne yazık ki güzel ve anlamlı girişim, Seyit Mehmet Özkan’ın 2016 yılında ayrılmasıyla proje de son buldu.

Yukarıda bahsettiğim başarılar, ülkemizde İzmir’in spor tesisleşmesinde ve yetenek yetiştirmesinde neden “sporcu fabrikası” olarak anılmasının ve “en köklü” spor şehri olmasının açık göstergesidir.


Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com

İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler

Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir

Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı

Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı

Yüzme Federasyonları e. Üyesi.