Prekazi: Futbolun Ötesinde Bir İnsan!

Bir futbolcunun büyüklüğü, yalnızca topa ne kadar iyi vurduğuyla ölçülmez. Bazen insanın gerçek büyüklüğü, hayatın en zor sınavlarında hangi tarafta durduğuyla anlaşılır. Savaşın insanları birbirinden kopardığı, dostlukların düşmanlığa dönüştüğü bir coğrafyada insan kalabilmek de bir duruştur. Cevad Prekazi’yi farklı kılan, yalnızca futbol sahalarında sergilediği yetenek değil, hayat karşısındaki bu duruşuydu.

Onu Monaco ağlarına gönderdiği yaklaşık 40 metrelik füze ile hatırlamak kolaydır. Oysa Prekazi’yi yalnızca attığı gollerle anlatmak, bir futbolcuyu formasına, bir insanı da mesleğine indirgemektir. O, ayaklarıyla futbol oynayan, aklıyla düşünen, yüreğiyle yaşayan özel bir insandı.

Prekazi’nin ayrıcalığı futbol yeteneğinden ibaret değildi. Tarih ve şiir okumayı seviyor, sanatçılarla ve müzisyenlerle dostluk kuruyor, farklı düşüncelere sahip insanlarla tanışmayı ve tartışmayı önemsiyordu. Futbol onun için hayatın tamamı değil, yalnızca bir parçasıydı. Okuyan, sorgulayan, düşünen ve insanı anlamaya çalışan bir entelektüeldi. Farklı düşüncelerin insanı zenginleştirdiğine, başkalarını dinlemenin kişinin kendi düşüncelerini de sorgulamasına imkân verdiğine inanıyordu.

Genç yaşta geldiği Belgrad, yalnızca futbol kariyerinin değil, kimliğinin ve dünya görüşünün de şekillendiği şehirdi. Partizan formasıyla yetişti, Yugoslav futbol kültürü içinde olgunlaştı. Farklı etnik kökenlerin, dillerin ve kültürlerin bir arada bulunduğu bir coğrafyanın insanıydı. Arnavut kökenli olmasına rağmen kendisini Yugoslav kimliğiyle de tanımlaması, aidiyetin yalnızca etnik kökenle açıklanamayacağını gösteriyordu. İnsan, doğduğu kültüre bağlı kalırken başka kültürlerle de ortak bir yaşam kurabilirdi.

Türkiye’de Galatasaray formasıyla unutulmaz bir dönem yaşadı. Sarı-kırmızılı taraftarların sevgisini, futbol dünyasının saygısını kazandı. Monaco’ya attığı o olağanüstü frikik golü, futbol tarihimizin hafızasına kazındı. Ancak Prekazi’yi özel kılan yalnızca topa hükmeden sol ayağı değil, futbolun dışında da kendine ait bir dünyasının bulunmasıydı. O, futbolun insanı tanımlamasına izin vermeyenlerdendi.

Hayatının en ağır sınavı ise futbol sahalarının dışında karşısına çıktı. Yugoslavya dağılıyor, yıllarca aynı sokakları, sofraları ve hayatı paylaşan insanlar birbirlerine düşman ediliyordu. Balkanlar kanlı bir iç savaşın içine sürüklenirken Prekazi de gençliğinin, dostluklarının ve anılarının bulunduğu bir coğrafyanın parçalanmasına tanıklık ediyordu. Onun için yaşananlar sıradan bir siyasi değişim değildi. Birlikte yaşama kültürünün yerini korkunun, ayrışmanın ve düşmanlığın almasıydı.

Prekazi, 1993 yılında savaş devam ederken Belgrad’a dönme kararı aldı. İstanbul’dan ayrılıp savaşın yaşandığı şehre gitmesi çevresindekileri şaşırtmıştı. Neden böyle bir dönemde Belgrad’a döndüğü sorulduğunda, Yugoslavya’nın kendi ülkesi olduğunu ve yaşananlara uzaktan seyirci kalamayacağını ifade eden bir aidiyet anlayışı ortaya koyuyordu. Bu dönüş, yalnızca bir şehre gitmek değildi; çocukluğuna, gençliğine, dostluklarına ve geçmişine sahip çıkmaktı.

Yugoslavya’nın parçalanması ve Balkanlar’da yaşanan savaş, Prekazi’nin dünyasında derin bir üzüntü bıraktı. Özellikle Bosnalı Müslümanların yaşadığı acılara duyarsız kalmaması, insanı etnik kökeniyle veya diniyle değerlendirmeyen vicdani yaklaşımının bir göstergesiydi. Birlikte yaşadığı insanların birbirine düşman edilmesini kabullenememek, onun insan sevgisinin temelini oluşturuyordu.

Farabi’nin “Âlem büyük bir insandır; insan küçük bir âlemdir.” sözü, Prekazi’nin dünyasını anlamak bakımından anlamlıdır. İnsan, farklılıklarıyla bir bütündür. Etnik köken, dil, din ve kültür insanları birbirinden ayırmak için değil, birbirlerini tanımak ve anlamak için bir fırsat olmalıdır. Prekazi’nin hayatından çıkarılabilecek en önemli derslerden biri de budur: Futbol sahasında rakip olmak, hayatın içinde düşman olmak anlamına gelmez.

Futbol dünyası nice yetenekler gördü. Kimi kupalar kazandı, kimi rekorlar kırdı, kimi attığı gollerle tarihe geçti. Prekazi de Monaco’ya gönderdiği o unutulmaz şutla futbol tarihindeki yerini aldı. Ancak onun hikâyesini asıl değerli kılan, futbolun dışına taşan düşünceleri, dostlukları ve insani duyarlılığıydı.

Yunus Emre’nin dizeleriyle bitirelim: “Ölürse tenler ölür, canlar ölesi değil.”

Prekazi’nin bedeni aramızdan ayrıldı. Fakat hatırası Belgrad sokaklarında, Galatasaray tribünlerinde, Monaco’ya gönderdiği o unutulmaz frikikte ve insanları kökenlerine göre ayırmayan düşüncesinde yaşamaya devam edecek.

Belki de Prekazi’nin en güzel golü Monaco ağlarına gönderdiği top değil, savaşın ve ayrışmanın karşısında insanlıktan yana aldığı tavırdı.

Mekânın cennet olsun Prekazi. Futbolunla hafızalarımıza, insanlığınla gönüllerimize kazındın.

Doç. Dr. Recep CENGİZ

rcengiz1965@gmail.com

01.06.1965 Diyarbakır doğumlu. Lisans, Yüksek lisans ve Doktora eğitimini: Ankara Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor A.B.D.’da tamamladı.

Ulusal ve uluslararası bilimsel Kongre ve Sempozyumlarda 84 bildirisi bulunmaktadır.

Ulusal ve uluslararası spor bilimleri dergilerinde 45 yayınlanmış makalesi yer almıştır.

“O Küçe Senin Bu Küçe Benim”, “Kulübümüz Köklü, Camiamız Büyük Allah Kerim”, “Köşeli Yazılar”, “Top Patladı Şimdi Onarma Zamanı”, “İletişim”, “Sporda İletişim”, “Futbolda Yıldırma” ve “Her Sorun Futbola Gol Oluyor” kitaplarını yazdı.

TBMM ve bazı bakanlıklarda çeşitli komisyonlarda görev aldı. TMOK Fair Play Komisyonu üyesi.

Birçok ödül sahibi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Rekreasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olan yazar evli ve iki çocuk babası.