Sporcular Maliye’nin Takibinde!

Vergi Tarihi: Tarihte ilk vergi sisteminin, MÖ 3000-2800 civarında Mısır’da, eski Mısır Krallığının Birinci Hanedanlığı döneminde uygulandığı bilinmektedir. Geçen zaman içinde birçok değişikliklere uğramış ve günümüze kadar alınmıştır. Dünyada mevcut 208 ülke içinde sadece 14 ülkede vergi alınmamakta, diğerlerinin hepsinde vergi alınmaktadır. Vergi almayan ülkeler arasında Antigua ve komşusu Barbuda, Saint Kitts, Birleşik Arap Emirlikleri, Vanuatu, Brunei, Bahreyn, Bahamalar, Bermuda, Cayman Adaları, Monako, Kuveyt, Katar, Somali ve Batı Sahra bulunmaktadır. Bazılarında zaman zaman çok küçük vergiler konulmaktadır.

Vergi Nedir? Vergi, devletin kamu hizmetlerini yapabilmesi için, vatandaşlardan, işletmelerden, tüm kurumlardan, kanunla tespit edilen oranlara göre, zorunlu olarak aldığı karşılıksız paralardır. Vergi Devletimizin en büyük gelir kaynaklarından biridir. Burada amaç vatandaşlara, ülkemize yapılan hizmetlerde devletimizin güçlü olmasını sağlamaktır. Önemli bir husus ise toplanan vergilerin adaletli ve dengeli bir şekilde uygulanması, değerlendirilmesidir. Ancak bu değerlendirme yapılırken, vergi yükünün adaletli ve dengeli olması önemlidir.TC Hazine ve Maliye Bakanlığının politikasının amacı, görevi budur. Vergi Anayasamızın 73. maddesinde yer alır ve vergiye tabi olanların mali güçlerine göre ödemek zorunda oldukları bir görevdir. Vergilerin takibi ve tahsili de vergi daireleri tarafından yapılmaktadır. Kanunla tespit edilen vergiler; dolaylı vergi ve dolaysız vergi olarak iki çeşittir. Gelir ve servet üzerinden alınan vergiler dolaysız, harcamalar üzerinden (mal ve hizmetler) üzerinden alınan vergiler ise, dolaylı vergiler olarak sınıflandırılır. Özet olarak; “Dolaylı vergi” ürün veya hizmet satın alındığı zaman, satın alma sırasında ödenmektedir. “Dolaysız vergi” vatandaşların, kişilerin elde etmiş oldukları kazançlar üzerinden alınmaktadır.

Ülkemizde kimler vergiye tabidir diye sorguladığımızda, vergi sistemimize göre; ülkemizde yaşayıp herhangi bir kazancı, geliri olan herkes gelir vergisine tabidir. Yurt dışında yaşayıp Türkiye’de, ülkemizde gelir elde eden kişi ve kurumlar da vergiye tabidir. Bu kişiler dar mükellef olarak adlandırılır ve Ülkemiz’ de faaliyet gösteren yabancı şirketler kategorisinde yer alırlar.

Sporcularda vergi: Liglerin başlamasıyla birlikte sporcu ücretleri, özellikle de futbolcuların transfer ücretleri, maaşları, başarı primleri kamuoyunda konuşulmaktadır. Forbes Dergisinin yapmış olduğu çalışmaya göre 130 Milyon Dolarla dünyanın en çok kazanan sporcularının ilk sırasında Lionel Messi gelmektedir. Günümüzde dünya ve Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de futbol ve diğer spor branşları gelirlerinden vergi alınmaktadır. Yabancı ülkelerde uygulanan üst gelirler diliminde yer alan futbolculara, sporculara, teknik direktörlere ve benzer yüksek gelir sahiplerine çok yüksek gelir vergiler uygulanmaktadır. İstatistik platformu Data Panda’nın 2025 araştırmasına göre, en yüksek vergi oranına sahip ülkelerde; Fildişi Sahili %60, Finlandiya %56, Avusturya %55, Danimarka %55, Aruba %52, İsrail %50, Slovenya %50, Fransa’da % 45, Arjantin’de % 35, Portekiz’de % 48, İspanya’da % 45, Danimarka’da % 55.8, Brezilya’da %27.5 Belçika’da %53.7, Japonya’da %55.95, İsveç de % 61.85, İngiltere’de % 45, ABD’de % 37 vergi var. Ülkemizde sporcuların tabi oldukları vergi oranları ise yabancı ülkelere göre oldukça düşüktür. O kadar ki; ücret gelirleri vergi sistemimizde, artan oranlı gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilirken, sporcuların vergilendirilmesinde artan oranlı vergileme yerine sabit oranlı vergileme esası benimsenmiştir. Bu durum da yüksek gelirler elde eden sporcuların daha az vergilendirildiği gerekçesiyle eleştirilere yol açmaktadır. Ülkemizde spor kulüpleri tarafından sporculara yapılan ücret ödemeleri üzerinden tespit edilen belirli oranlarda kanuna göre Süper Lig’de oynayan futbolculardan yüzde 20, bir alt ligdeki kulüplerde oynayan futbolcular yüzde 15, diğer kulüplerde oynayan  futbolcu ve sporcular yüzde 5, teknik direktörler ise yüzde 35 vergiye tabidirler. Sporla uğraşanlara belli şartlarda gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğü getirildi. Buna bağlı olarak sporcu, tespit edilecek gelirlere göre yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi verecek ve ek vergi ödeyecek. Ülkemizde 2025 yılı gelir vergisi dilimleri 158.000 tl. ile 330.000 tl. arasındaki gelirler için % 20. 330.000 tl. ile 800.000 tl. arasındaki gelirlerde % 27, 800.000 tl. ile 4.300.000 tl. arasındaki gelirlere % 35. 4.300.000 tl.’yi aşan gelirler için ise % 40 uygulanır.

Süper Lig Yıldızları da Listede! 5 Milyar Liralık Vergi Vurgunu…

Yapılan rutin çalışmalarda, görsel ve yazılı basında çıkan haberlere, kulüp ve sporcu beyanlarına göre, yabancı, yerli sporculara, teknik direktörlere çok yüksek transfer ve diğer ödemelerin yapıldığı anlaşıldı. Bunun üzerine, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK) tarafından, çeşitli branşlarda profesyonel olarak faaliyet gösteren bazı sporcuların, yaklaşık 5,3 milyar tl. kazançlarının beyan dışı bırakıldığı tespit edildi. Mart ayında gelir vergisi beyanname verme süresinin dolmasının ardından yapılan denetimlerde, futbolcu, basketbolcu ve voleybolcuların olduğu 4.588 sporcunun vergi kaçırdıkları görüldü. Devamında 310 sporcu, 2024 yılında beyan dışı bıraktıkları ücret gelirlerine açıklama getirmek üzere Bakanlığa davet edildi. Riskli bulunan kazancın 3,7 milyar liralık kısmının futbolculara ait olduğu görüldü. Futbolcuları 1,15 milyar lira beyan dışı bırakılan ücret geliriyle basketbolcular izlerken kalan kısım diğer branşlarda faaliyet gösteren sporcuların gelirlerinden oluştu. Listede adı geçen yabancı sporcuların sezon sonunda Türkiye’den ayrılacak olmaları dikkate alınarak, ilgili kulüplere önceden bilgi verildi. Bu süreçte, izaha davet yazılarının tebliği ve sporcuların bilgilendirilmesi konusunda kulüplerin atacağı adımlar önemlidir. Bu incelemede Süper Lig’de forma giyen ve kulübüyle sözleşmesi sona eren bir futbolcu, izaha davet yazısının ardından ülkeden ayrılmadan vergi beyannamesini vererek 70 milyon lira tutarında vergi ödedi. Görüleceği üzere özellikle yabancı futbolcu, teknik direktörler ve diğer görevliler için Ülkemiz döviz cenneti olarak görülmektedir. Zira yukarıda da belirttiğim gibi Ülkemizdeki sporcu vergi oranları diğer ülkelere göre oldukça düşüktür. Bu tür usulsüz uygulamaların futbol ve basketbolda yer alan çok aşırı sayıda yabancılarda olduğu görülmektedir. Maliye Bakanımız kayıt dışı ekonomiyle mücadelede “gönüllü uyumun” önemine dikkat çekerek, davete rağmen yükümlülükleri yerine getirmeyen sporculardan ödenmemiş vergiler, cezalı şekilde tahsil edilecek dese de maalesef bunun yeterli olacağını zannetmiyorum. Zira bu durumda olan spor insanlarında sporda olması gereken Fair Play’in, centilmenlik anlayışının olmadığını görüyoruz. O nedenle bu kişilere cezalı olarak kanuni işlemler yapılmalıdır. Çünkü vergi ödemek, ister yerli ister yabancı kim olursa olsun, Cennet Ülkemizde yaşayan her kişinin, bireyin en önemli görevlerinden biridir.

Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com

İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler

Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir

Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı

Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı

Yüzme Federasyonları e. Üyesi.