Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı Yüzme Federasyonları e. Üyesi.

Ata Sporumuz Güreş

Köşe Yazıları

03.05.2026

A⁺

A^-

Tarihi:Bugün bildiğimiz modern sporların geçmişi, antik medeniyetlere kadar uzanır. Tarihteki en eski sporlardan biri güreştir. M.Ö. 3000’li yıllara dayanan kayıtlara göre, Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarında güreş, hem eğlence hem de savaş tekniklerini öğrenme ve geliştirme amacıyla yapılırdı. Güreşimizin tarihi ise M.Ö. 13. yüzyıla kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. Hunlar ve Göktürkler döneminden beri “ata sporu” olarak kabul edilir. Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan bu kültür, Osmanlı döneminde disiplinli bir sanata, yağlı güreşe dönüşmüştür. Cumhuriyet döneminde ise uluslararası alanda büyük başarılar elde etmiştir. Türk güreşi, gücün ve onurun simgesi olarak bilinir. Güreşimizin tarihi gelişimini üç ana bölümde inceleyebiliriz.

I. Bölüm – Başlangıçtan 18. yüzyıla kadar: Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar gibi eski Türk topluluklarında güreş, askerî eğitim ve savaş hazırlığının en önemli parçasıydı.

II. Bölüm – Osmanlı Dönemi: Osmanlı İmparatorluğu’nda güreş en popüler spor dalıydı. Özellikle yağlı güreş, padişahlar tarafından desteklendi. Halkın büyük ilgisini çekti, çok benimsendi ve “pehlivanlık” kültürü gelişti.

III. Bölüm – Cumhuriyet Dönemi: 1923 yılında TGF – Türkiye Güreş Federasyonu’nun kurulmasıyla birlikte, güreş branşı disiplinli bir yapıya kavuştu. Bu dönemde Yaşar Doğu, Hamza Yerlikaya, Taha Akgül gibi efsanevi isimlerle uluslararası alanda sayısız Avrupa, Dünya ve Olimpiyat şampiyonlukları kazanıldı. Ülkemizde güreş sporunun yönetiminden sorumlu olan TGF – Türkiye Güreş Federasyonu, kurulduğu yılda FILA – Uluslararası Güreş Federasyonları Birliği’ne üye olmuştur.

Öne çıkan geleneksel güreş çeşitlerine baktığımızda; Yağlı Güreş Türk kültürümüzün en önemli simgelerinden biridir. Karakucak Güreşi Anadolu’da yaygın olarak yapılan serbest tarzdır. Aba ve Şalvar Güreşi Gaziantep, Hatay ve Kahramanmaraş yörelerine has, kültürel özellikleri taşıyan güreş türleridir. Karakucak güreşi ve yağlı güreş sporu dallarındaki tüm yetkiler 03 Haziran 2022 tarihinde yeni kurulan TGGF – Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonuna devredilmiştir.

Günümüzde güreşimiz hem geleneksel “Kırkpınar”, hem de modern “serbest” ve “grekoromen” tarzlarda ülkemizin en başarılı ve en çok madalya aldığı spor dallarından biridir. Bunu da sporcularımızın kazandıkları başarılı sonuçlarda görmekteyiz.
Cumhuriyetimiz döneminde uluslararası yarışmalarda ve yağlı güreşlerde kazandıkları başarılarla Türk spor tarihimize adlarını altın harflerle yazdıran birçok efsane güreşçimiz var.

Rıza Kayaalp

Olimpiyat ve Dünya Şampiyonu Efsane Güreşçilerimiz

Yaşar Doğu: Türk güreşinin simge ismi, serbest stilde sayısız Avrupa ve Dünya şampiyonluğu ile 1948 Londra Olimpiyatı şampiyonudur.
Hamza Yerlikaya: “Asrın Güreşçisi” unvanına sahip, 2 defa Olimpiyat, 3 defa Dünya ve 8 defa Avrupa şampiyonu olmuş grekoromen güreşçidir.
Taha Akgül: Serbest stilde Olimpiyat şampiyonluğu 2016, çok sayıda Dünya ve Avrupa şampiyonluğu bulunan yaşayan efsanelerden biridir.
Rıza Kayaalp: Grekoromen stilde 5 defa Dünya, 13 defa Avrupa şampiyonu olan ve Olimpiyat madalyaları bulunan yaşayan efsanedir.
Celal Atik: 1948 Londra Olimpiyatları’nda şampiyon olan, Dünya ve Avrupa şampiyonlukları yaşayan serbest güreşçidir.
Ahmet Ayık: Olimpiyat şampiyonluğu 1968, Dünya ve Avrupa şampiyonlukları bulunan serbest güreş efsanesidir.
Gazanfer Bilge: 1948 Londra Olimpiyatları’nda serbest stilde 62 kg altın madalya kazanan efsanedir.
Mustafa Dağıstanlı: İki defa Olimpiyat şampiyonu olmuş 1956, 1960 serbest güreşçidir.
Bayram Şit: 1952 Helsinki Olimpiyatları’nda serbest stilde altın madalya kazanmıştır.
Hasan Gemici: 1952 Helsinki Olimpiyatları şampiyonudur.
Mithat Bayrak: 1956-1960 Olimpiyatlarında grekoromen stilde altın madalya kazanmıştır.

Yağlı Güreş Efsaneleri “Kırkpınar Başpehlivanları”

Ahmet Taşçı: “Pehlivanlar Pehlivanı” olarak anılan, Kırkpınar’da 9 defa başpehlivan olan yaşayan efsanedir.
Tekirdağlı Hüseyin: Cumhuriyet döneminde 8 defa Kırkpınar başpehlivanı olmuştur.
Hayrabolulu Süleyman: 5 defa Kırkpınar başpehlivanlığı kazanmıştır.
Karamürselli Aydın Demir: 3 defa Kırkpınar başpehlivanlığı kazanan efsane isimlerdendir.
Denizlili Hüseyin Çokal: 3 defa Kırkpınar başpehlivanlığı kazanan efsane isimlerdendir.

Bu isimlerin yanında, Nasuh Akar, Hasan Gemici, Mithat Bayrak ve Hamit Kaplan gibi güreşçiler de ülkemizin güreş tarihine damga vuran Olimpiyat şampiyonları arasında yer alır.
Ayrıca Osmanlı İmparatorluğu döneminde mindere çıkarak grekoromende güreşen ilk Türk pehlivanı 1857 doğumlu efsane güreşçi Koca Yusuf’tur. Cihan Pehlivanı “Korkunç Türk – The Terrible Turk” lakaplı Koca Yusuf, 1894 yılından itibaren Avrupa ve ABD – Amerika Birleşik Devletleri’nde güreşmiş, Fransa’da 3 yıl yenilmemiş, ABD – Amerika Birleşik Devletleri’nde 33 müsabaka kazanmıştır. 27 yıl üst üste Kırkpınar başpehlivanı olarak rekor kıran Kel Aliço’nun çırağı olan, Avrupa ve ABD – Amerika Birleşik Devletleri’nde devrin ünlü güreşçilerini yenerek Türk gücünü dünyaya tanıtan Koca Yusuf, 1885 Kırkpınar başpehlivanıdır. 1.91 metre boyunda, 138 kg ağırlığında olan Koca Yusuf, 1898 yılında ABD-Amerika Birleşik Devletleri’nden dönerken bindiği geminin batması sonucu hayatını kaybetmiştir.

Kadın Güreşi Efsaneleri

Yasemin Adar: Türkiye’nin ilk kadın Dünya ve Avrupa şampiyonu güreşçisidir.
Buse Tosun: Dünya şampiyonlukları yaşayan başarılı millî güreşçidir.

İsmi geçen efsaneler, güreşimizin hem minderde “grekoromen ve serbest” tarzda hem de yağlı “çayır” güreşlerinde ülkemizin dünyada söz sahibi olmasını sağlayan başarılı güreşçilerimizdir. Şanlı bayrağımızı dünyada dalgalandıran, İstiklal Marşı’mızı dinleten efsane güreşçilerimize sonsuz teşekkürler.