Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı Yüzme Federasyonları e. Üyesi.

Jimnastik – Cimnastik

Köşe Yazıları

08.06.2026

A⁺

A^-

Jimnastik, vücut kontrolünün en üst seviyede olması gereken spor dallarından biridir. Kuvvet, dayanıklılık, denge, çeviklik, esneklik ve disiplin isteyen bu spor dalında neredeyse tüm kas grupları kullanılır. Jimnastik, egzersiz hareketlerinden doğmuş ve gelişmiştir.

Tarihi: Jimnastik; kökleri Antik Yunan ve Mısır’a dayanan, güç, esneklik, bedeni eğitmek ve askerî eğitim amacıyla yapılan en eski fiziksel faaliyetlerden biridir. Modern jimnastiğin temelleri, 19. yüzyılda Almanya’da “modern jimnastiğin babası” olarak kabul edilen Friedrich Ludwig Jahn tarafından atılmıştır. İsveç’te de modern veya İsveç jimnastiğinin kurucusu ve öncüsü olarak tanınan, anatomi ve fizyolojiye dayalı, tedavi edici özellikleri olan bilimsel bir sistem geliştiren Pehr Henrik Ling (1776-1839) tarafından çağdaş jimnastiğin temeli atılmıştır. 1881 yılında dünyanın en eski spor federasyonlarından biri olan Uluslararası Jimnastik Federasyonu (FIG) kurulmuştur. 1896 Atina Olimpiyatları’nda jimnastik, olimpik bir spor dalı olarak erkeklerde ilk kez yer almıştır. Devamında, 1928 Amsterdam Olimpiyatları’nda kadın jimnastikçiler de olimpiyatlara dâhil edilmiştir.

“Jimnastik” kelimesi, hem genel dil kuralları hem de Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından doğru kabul edilen yazımdır. Telaffuzunda her ne kadar “c” harfi kullanılıyor olsa da yazılışı, orijinaline sadık kalınarak “j” harfiyle yapılmalıdır. Türk Dil Kurumu’na göre doğru kullanım “Jimnastik”, yanlış kullanım ise “Cimnastik”tir. TDK ve eğitim camiası kelimeyi “j” ile kabul etse de ülkemizdeki resmî yönetim organı “Türkiye Cimnastik Federasyonu” adını taşımaktadır. Yazı dilinde ise kesinlikle “jimnastik” yazılmalıdır. Beşiktaş Jimnastik Kulübü (BJK) gibi.

Ülkemizde Jimnastik: 1863-1864 yıllarında jimnastik ilk defa Mekteb-i Harbiye (Harp Okulu) müfredatına zorunlu talim ve ders olarak eklenmiştir. 1869 yılında hazırlanan eğitim reformu ile jimnastik, sivil okulların, özellikle erkek ortaokulları olan rüştiyelerin resmî programına girmiştir. Daha sonra 1870’te Mekteb-i Tıbbiye, 1873’te Darüşşafaka, 1877’de idadiler (liseler) ve 1900 yılında kız öğretmen okulu olan Darülmuallimat müfredatına dâhil edilerek zorunlu eğitim kapsamı genişletilmiştir.

Ülkemize modern aletli jimnastik, 1868 yılında Galatasaray, o günkü adıyla Mekteb-i Sultani Lisesi’nde görevli Fransız beden eğitimi öğretmeni Monsieur Curel tarafından getirilmiştir. Galatasaray Lisesi’nin Batılı müfredatla faaliyete geçmesiyle eğitim kadrosuna katılan Curel, modern aletli jimnastiği eğitim sistemimize ilk kez kazandıran ve uygulayan kişidir. Devamında 1870’li yıllarda Monsieur Curel’in ardından yetişen ve Türkiye’nin ilk jimnastik antrenörü olan Faik Üstünidman, 42 yıl boyunca sporcu yetiştirmiş ve “Riyazıyat-ı Bedeniyye” isimli ilk Türkçe jimnastik kitabını yazmıştır.

1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilanından sonra İsveç’te eğitim gören Selim Sırrı Tarcan, İsveç sistemine dayalı aletsiz jimnastiği ülkemize getirmiştir. Sistemin gelişmesini, yayılmasını, beden eğitimi ve spor kültürünün okullarda yerleşmesini sağlamıştır. 1908 yılında Londra’da düzenlenen Olimpiyat Oyunları’nda ilk kez jimnastikçi Erdekli Miltiyadi Aleko Mulos ile ülkemiz temsil edilmiştir.

Cumhuriyet Döneminde Jimnastik: Cumhuriyet döneminde Gazi Mustafa Kemal Atatürk, jimnastiği ve beden eğitimini “millî terbiyenin” ana unsuru ve sağlıklı bir toplumun temeli olarak görmüştür. Buna bağlı olarak İsveç jimnastiğinin ülkemizde daha sağlıklı uygulanabilmesi için genç eğitimciler yurt dışına gönderilmiş ve kurumsal bir kimlik kazandırılmıştır.
1938 yılında kabul edilen Beden Terbiyesi Kanunu ile spor devlet himayesine alınmış, jimnastik de dâhil olmak üzere bütün spor branşları disiplinli bir yapıya kavuşturulmuştur. Devamında 1957 yılında Türkiye Cimnastik Federasyonu kurulmuştur. 1960 yılında ülkemiz, FIG-Uluslararası Jimnastik Federasyonu üyeliğine kabul edilmiştir. 1960 Roma, 2004 Atina ve 2016 Rio Olimpiyatları ülkemize madalya kazandırmasa da jimnastik sporunun yayılmasına ve gelişmesine katkı sağlamıştır. Son yıllarda modern jimnastik tesislerinin ve altyapı çalışmalarının artmasıyla ülke olarak Avrupa ve dünya çapında önemli başarılar kazanılmıştır.

Uluslararası yarışmalarda madalya kazanan millî sporcularımız;

İbrahim Çolak – Erkekler halka aletinde dünya şampiyonluğuna ulaşan ilk Türk sporcumuzdur. 2017 Avustralya Dünya Jimnastik Kupası’nda İbrahim Çolak’ın halka branşındaki özel hareketi, Uluslararası Jimnastik Federasyonu tarafından “Çolak” ismiyle literatüre geçirilmiştir.
Ferhat Arıcan – Paralel bar aletinde olimpiyat tarihinde madalya kazanan ilk Türk jimnastikçimizdir. Tokyo 2020 Olimpiyatları’nda bronz madalya kazanmış, Avrupa ve Dünya Kupaları’nda birçok madalya elde etmiştir.
Adem Asil – Erkekler halka aletinde dünya ve Avrupa şampiyonalarında altın madalya kazanan başarılı millî jimnastikçimizdir.
Ayşe Begüm Onbaşı – Aerobik jimnastik alanında dünya şampiyonlukları kazanan sporcumuzdur. Kariyeri boyunca 60’tan fazla altın olmak üzere 150’nin üzerinde madalya kazanmıştır.
Ahmet Önder – Dünya ve Avrupa şampiyonalarında çeşitli madalyalar kazanan başarılı millî sporcularımızdandır.
Göksu Üçtaş Şanlı – Olimpiyatlarda artistik jimnastikte yarışan ilk Türk kadın sporcudur.
Nazlı Savranbaşı – Genç yaşta olimpiyat kotası alarak adını duyuran millî artistik jimnastikçimizdir.
Hatice Gökçe Emir – Ritmik Jimnastik Dünya Challenge Kupası’nda gümüş madalya kazanarak Türkiye’ye bu alandaki ilk başarıları yaşatmıştır.
Ritmik Jimnastik Grup Millî Takımı – Duygu Doğan, Azra Akıncı, Peri Berker ve Eda Asar’dan oluşan takımımız Avrupa Şampiyonası’nda altın madalya kazanmıştır.
Bilge Tarhan ve Bengisu Yıldız – Artistik jimnastikte Avrupa şampiyonalarında madalya kazanan millî sporcularımızdır.
Sıla Karakuş – Trambolin Jimnastik Dünya Kupası’nda gümüş madalya kazanarak önemli bir başarı elde etmiştir.
Hüseyin Engin Yontucu – Trambolin Jimnastik Dünya Kupası’nda bronz madalya kazanarak ülkemize bu branştaki ilk dünya kupası madalyasını getirmiştir.

Görüleceği üzere, öncelikli amaçları ülkemizi en iyi şekilde temsil etmek olan gençlerimize güvenilip imkân sağlandığında başarı gelmektedir. Önemli olan, madalyaları devşirme sporcularla değil, kendi gençlerimizle kazanmaktır.