Futbol Kulüplerinin Şirket Olmaları…

Futbol, bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de sadece bir spor değil, aynı zamanda toplumun en önemli ilgi alanlarından biridir. Öyle ki dünyada olduğu gibi ülkemizde de en çok taraftarı olan popüler bir spor dalıdır. Hatırlanacağı üzere 1980’li yılların sonlarına kadar profesyonel futbol kulüplerimizin başkan ve yönetim kurulları, futbolu ve sporu seven kişilerden oluşuyordu. O dönemlerde futbolda bugünkü gibi çok fazla sıkıntı ve üzücü olay yaşanmıyordu. Öyle ki kulübün maddi gereksinimleri kulüp başkanı ve yönetim kurulu üyeleri tarafından karşılanıyordu. Genellikle bazı başkanlar ve yöneticiler, kulübe yaptıkları maddi yardımları geri almıyor, kulübe hibe ediyorlardı.

Zaman içinde bu durum değişti. Özellikle son yıllarda “futbol endüstrisi” kavramı öne çıkınca futbol kulüplerinin yönetim şekillerinde değişiklikler oldu. Görüldüğü üzere günümüzde futbol, basit bir spor veya boş zamanı değerlendirme aracı olmaktan çıkmış, geniş bir alana yayılmıştır. Beraberinde milyarlarca dolarlık ekonomik hacme sahip yayın hakları, transfer pazarı, sponsorluklar, bilet satışları ve lisanslı ürünlerle büyük bir ticari yapıya dönüşmüş ve karşımıza futbol endüstrisi çıkmıştır. Bu nedenle özellikle son yıllarda ülkemizdeki birçok profesyonel futbol kulübü “dernek” yapısından ayrılmış ve “şirket” olarak faaliyetlerine devam etmiştir.

Türkiye’de futbol kulüplerinin şirketleşme süreci 1980’li yıllarda başlamıştır. Dünyada futbol endüstrisinin gelişerek öne çıkması ve kulüplerin gelirlerini artırma amacıyla ilk şirketleşme adımını Malatyaspor atmıştır. 1980’li yılların sonlarına doğru Malatyaspor, profesyonel futbol şubesini bir anonim şirkete devrederek öncülük etmiştir.

Kulüplerin şirketleşme çalışmaları…

1980’li yıllar: Kulüplerin ticari faaliyetlerde bulunabilmesi ve ek gelir kaynakları yaratabilmesi amacıyla ilk anonim şirket (A.Ş.) modelleri denendi.

1990’lı ve 2000’li yıllar: Şirketleşme bu dönemde çok önem kazandı.

2022 yasal düzenlemesi: 26 Nisan 2022’de Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu, kulüplerin geleneksel “dernek” statüsünden çıkarak “spor anonim şirketi” olarak yapılanmalarının önünü açtı ve kulüpler için hukuki bir zemin oluşturdu. Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) bünyesinde kulüplerin şirketleşmesi tek bir lige ait değildir. Başta Trendyol Süper Lig ve Trendyol 1. Lig olmak üzere Nesine 2. Lig ve Nesine 3. Lig dâhil bütün profesyonel liglerde anonim şirket statüsünde faaliyet gösteren kulüpler yer alır.

Liglere göre ortaya çıkan şirketleşme modelleri ve kulüp örnekleri şunlardır:

1-Trendyol Süper Lig: Süper Lig’deki kulüplerin büyük bir kısmı ya doğrudan şirketleşmiş ya da futbol şubelerini halka açık anonim şirketlere devretmiştir. Dört büyükler olarak anılan Galatasaray, Beşiktaş, Fenerbahçe ve Trabzonspor gibi büyük kulüpler, profesyonel futbol faaliyetlerini anonim şirket çatısı altında topladı ve ardından bu şirketlerin hisselerini halka arz ederek borsaya açıldı.

Yatırımcı sahipli şirket modelleri: Göztepe A.Ş., Sport Republic ortaklığıyla yabancı yatırımlı ilk kulüplerden biri oldu. RAMS Başakşehir FK, Kasımpaşa A.Ş., Samsunspor A.Ş., Eyüpspor ve Gaziantep FK A.Ş. gibi takımlar doğrudan şirket statüsündedir.

2-Trendyol 1. Lig: Alt liglerde de mali sürdürülebilirlik amacıyla şirketleşme oranı oldukça yüksektir. İstanbulspor A.Ş., Adanaspor A.Ş., Manisa FK, Bandırmaspor, Ümraniyespor, Fatih Karagümrük ve Iğdır FK gibi kulüpler, şirketleşmiş yapıların belirgin örnekleridir.

3-TFF 2. Lig ve 3. Lig – Alt ligler: Alt liglerde Altınordu FK, Bucaspor 1928 ve 7 Eylül Turgutluspor gibi birçok kulüp, şirket veya yatırımcı desteğiyle yönetilmektedir. Şirketleşme, TFF bünyesindeki Süper Lig, 1. Lig, 2. Lig ve 3. Lig’de geçerlidir. Yeni yasal düzenlemelerle birlikte kulüplerin profesyonel ticari şirketlere dönüşmesi ve dünya ülkeleriyle uyumlu olmaları teşvik edilmektedir.

Yukarıda da değindiğim gibi, 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu ile spor kulüplerinin hukuki statüsü yeniden düzenlenmiştir. Bu tarihten önce Dernekler Kanunu’na tabi olan kulüpler, söz konusu yasal düzenlemeyle birlikte İçişleri Bakanlığına bağlı dernek statüsünden çıkarılarak Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı müstakil birer “spor kulübü tüzel kişiliği” hâline getirilmiştir.

7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun getirdiği önemli yenilikler:

Bakanlık devri: Kulüplerin İçişleri Bakanlığı nezdindeki Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS) kayıtları arşive alınmış, tescil ve denetim yetkileri Gençlik ve Spor Bakanlığına devredilmiştir.

Şirketleşmenin önünün açılması: Kanun sayesinde futbol kulüplerinin ticari faaliyetlerini sürdürebilmeleri amacıyla “spor anonim şirketi” olarak şirketleşmelerinin yasal altyapısı güçlendirilmiştir.

Mali sorumluluk ve denk bütçe: Kulüp başkanları ve yönetim kurulu üyeleri, kulübü kontrolsüz şekilde borçlandırmaları durumunda belirli koşullarda kendi kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu tutulmaya başlanmış ve mali disipline yönelik düzenlemeler getirilmiştir.

Günümüzde profesyonel futbol kulüplerimizin büyük bir kısmı ya tamamen şirket (A.Ş.) statüsündedir ya da derneğe bağlı bir anonim şirket (dernek + şirket modeli) olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Ancak devletimizin kulüplerin lehine çıkardığı 7405 sayılı Kanun’a rağmen bazı kulüpler, şirketleşme sürecini iyi yönetemediklerinden büyük borçlarla mücadele etmekte, bazıları da faaliyetlerine son vermektedir.

Faaliyetlerini sürdüremeyen veya ciddi mali sorunlar yaşayan kulüpler:

Yeni Malatyaspor: 2026-2027 sezonunda Nesine 3. Lig 3. Grup’ta bulunan kulüp, müsabakalara çıkmadığı için Türkiye Futbol Federasyonu Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK) kararıyla 19 yıl sonra amatör lige düşürülmüştür.

Malatyaspor: 1966 yılında kurulan ve ilk şirketleşme adımını atan Malatyaspor da maddi sıkıntılar nedeniyle Bölgesel Amatör Lig’de (BAL) mücadele etmektedir.

Altınordu FK: Şirketleştiğinde çok başarılı olan Altınordu Futbol Kulübü, uygun bir yatırımcı bulamadığı için 2026-2027 sezonunda TFF 2. Lig’e katılmadı ve 3. Lig’e düşürüldü.

Altay FK: 1914 yılında kurulan Altay Kulübü, 2024 yılında şirket kurmuş ancak başarılı olamamıştı. Kulübün toplam borcunun 1 milyar TL’ye, yaklaşık 19,5 milyon avroya ulaşması ve uzun süre yatırımcı bulunamaması nedeniyle Ağustos 2026 itibarıyla mahkemeye başvurulmuş, yönetime kayyum atanması talep edilmiştir.

Görüldüğü üzere iyi yönetilemeyen kulüp şirketleri liglerden çekilmekte, bazı kulüpler de büyük borçlarla mücadele etmektedir. Önemli olan, şirketin verimli yönetilmesidir.

Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com

İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler

Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir

Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı

Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı

Yüzme Federasyonları e. Üyesi.