Nereye Baksan Futbol Var, Futbolun Kendisi Nerede?

Türk futbolunu izlerken insanın aklına kaçınılmaz bir soru geliyor: Biz nasıl bir futbol oynamak istiyoruz?
Her sezon büyük hedeflerle başlıyoruz. Transferler yapılıyor, yıldızlar getiriliyor ve milyonlarca Euro harcanıyor.
Yönetimler iddialı imzalar atıyor.
Taraftar heyecanlanıyor.
Sonra sezon başlıyor.
Birkaç maç geçmeden takımın oyunu sorgulanıyor, teknik direktör eleştiriliyor, yıldız futbolcuların performansı masaya yatırılıyor.
Ardından “öngörülebilir” son geliyor: Teknik direktör değişiyor.
Yeni hoca kendi oyun anlayışını getiriyor, sıfırdan bir transfer listesi hazırlanıyor ve aynı döngü yeniden başlıyor.
Bu, yalnızca bir kulübün değil, Türk futbolunun ortak kronik hastalığıdır. Trabzonspor, Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş ve Anadolu kulüplerinde değişmeyen tek şey bu çarktır. Oysa futbol böyle kurulmaz. Doğru sıralama bellidir: Önce nasıl bir futbol oynayacağınızı belirlenir; ardından bu oyunu oynatacak teknik direktör seçilir ve son olarak o sisteme uygun futbolcular transfer edilir.
Biz ise bu denklemi hep tersten kuruyoruz.
Tersine İşleyen Çark: Önce kariyerinin sonuna gelmiş yıldız oyuncu, sonra onlara uygun sistem, daha sonra bahane, hakem, VAR…
Önce futbolcuyu alıyor, sonra bu oyuncuyu nasıl kullanacağımızı düşünüyoruz. Teknik direktör değişiyor, oyun anlayışı değişiyor. Bu kez eski transferler gözden düşüyor, yeni bir masraf kalemi açılıyor. Kulüp borçlanıyor, teknik direktör gidiyor, yeni gelen kendi transfer listesini sunuyor. Ortada bir takım değil, sürekli değişen savruk bir kadro kalıyor.
Bir teknik direktörün kaderi iki-üç maçlık kötü sonuca bağlanıyorsa, orada ne bir sistemin oturması ne de başarının kalıcı olması mümkündür. Futbol, oyuncuların birbirini tanıması, alışkanlık kazanması ve planın sahaya yerleşmesi için zaman ister. Biz ise sabrı en kısa kestiğimiz yerde başarı bekliyoruz.

Yıldız Transferi mi, Doğru Parça mı?
Büyük isimlerin gelmesine kimse karşı değil. Doğru yaşta ve doğru sistemde gelen yıldız takımın tavanını yükseltir. Ancak temel bir yanılgımız var: İyi futbolcu transfer etmek, iyi bir takım kurmak demek değildir.
Trabzonspor ve Salah örneğinde olduğu gibi kariyerinin sonuna yaklaşmış, fiziksel olarak hazır olmayan bir ismin üzerine bütün oyun planını kurduğunuzda denge bozuluyor. Oyuncu beklentinin altında kalıyor, sistem aksıyor, teknik direktör çözümsüzlüğe savruluyor. Buradaki sorun futbolcuda değil, zihniyettedir. Transferde sorulması gereken tek soru şudur: “Bu futbolcu bizim oynayacağımız futbola ne katacak?”

Ekonomik ve Altyapısal Enkaz
Bu istikrarsızlık sadece sahayı değil, kulüplerin ekonomik ve zihinsel altyapısını da çökertiyor.

• Yeni maaşlar, fesih bedelleri, menajer ödemeleri kulüpleri mali çıkmaza sürüklüyor.
• Bir yandan “Genç oyunculara şans vermeliyiz” denirken, her transfer döneminde kadroya dışarıdan yeni takviyeler yapılarak altyapının önü tıkanıyor.

Trabzonspor’un yaşadıkları da, diğer büyük kulüplerin girdapları da bu tablonun yerel tezahürleridir. Kulübün büyüklüğü veya harcanan para değişir; ama süreklilik eksikliği asla değişmez.
Sonuç: Futbolcu Değil, Fikir Eksikliğidir. Asıl mesele paranın veya oyuncunun fazlalığı değil, vizyonun yokluğudur. İyi futbolcu bulabiliyor, milyonlar harcayabiliyoruz; ama bu oyuncuların birlikte oynayacağı bir futbol fikri inşa edemiyoruz.

• Teknik direktör değişse bile kulübün temel oyun kimliği değişmemelidir.
• Bir futbolcu ayrıldığında sistem çöpe atılmamalıdır.
• Bir sezon kötü geçti diye bütün proje sıfırlanmamalıdır.

Çünkü futbol bir transfer dönemiyle kurulmaz; yıllar içinde inkişaf eden bir kültürdür. Artık o kritik soruyu yüksek sesle sormanın zamanıdır: Türk futbolunda kariyerli futbolcu mu eksik, yoksa futbol fikri mi?
Nereye baksan futbol var: Transferde, televizyonda, sosyal medyada, tribünde, tartışma programlarında… Ama bütün bu gürültünün içinde asıl soruyu hâlâ gözden kaçırıyoruz: Futbolun kendisi nerede?

Doç. Dr. Recep CENGİZ

rcengiz1965@gmail.com

01.06.1965 Diyarbakır doğumlu. Lisans, Yüksek lisans ve Doktora eğitimini: Ankara Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor A.B.D.’da tamamladı.

Ulusal ve uluslararası bilimsel Kongre ve Sempozyumlarda 84 bildirisi bulunmaktadır.

Ulusal ve uluslararası spor bilimleri dergilerinde 45 yayınlanmış makalesi yer almıştır.

“O Küçe Senin Bu Küçe Benim”, “Kulübümüz Köklü, Camiamız Büyük Allah Kerim”, “Köşeli Yazılar”, “Top Patladı Şimdi Onarma Zamanı”, “İletişim”, “Sporda İletişim”, “Futbolda Yıldırma” ve “Her Sorun Futbola Gol Oluyor” kitaplarını yazdı.

TBMM ve bazı bakanlıklarda çeşitli komisyonlarda görev aldı. TMOK Fair Play Komisyonu üyesi.

Birçok ödül sahibi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Rekreasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olan yazar evli ve iki çocuk babası.