Arda Güler ve Sportif Performans

Başarılı sporcuların performansları çoğu zaman etkileyici ve ilgi çekici olmuştur. Bakabilmek, görebilmek ve hepsinden önemlisi önceleyebilmek her kişinin yapabileceği bir iş değildir! Bu bağlamda son günlerde adından oldukça sık söz ettiren genç ve yetenekli Futbolcumuz Arda Güler’in Sportif performansı hayli ilgi çekici olmuştur ve bu yetenekli sporcuyu kendi bünyelerine katabilmek için dünyanın en üst düzey kulüpleri adeta yarışa girmişler ve sonunda Arda son noktayı koyarak Real Madrid kulübüne imza atarak sonlandırmıştır. Bu büyük yeteneğin sportif performansına kısaca değinmek isterim, bu değerlendirmeyi yapmadan önce hiç kuşkusuz sportif performansa ilişkin bazı temel kavramları siz değerli okurlarımla paylaşmak istedim.

Başarılı olan dünya çapındaki sporcuların bu sportif performanslarının altında yatan, bu başarıyı sağlayan parametrelerin boyutları nelerdir? Şampiyon olan sporcuları diğerlerinden daha başarılı yapan, daha güçlü ve daha hızlı kılan nedir? Spor tarihine baktığımızda, futbolda Pele, Maradona, Messi, yüzmede Marx Spitz, halterde Naim Süleymanoğlu’nu vs. diğerlerinden üstün kılan, onlara bu performansı sağlayan ve dünyanın en iyi sporcuları yapan acaba nedir? Binlerce sporcunun aralarındaki farklılık ve onların iyi, orta veya kötü düzeyde diye sınıflandıran faktörler nelerdir? Tüm bu soruları cevaplandırmak için birçok bilim insanı emek verdi, çalışmalar yaptı. Bu alanda yapılan çalışmaların sonuçları aynı olmasa da hemen hemen birbirine çok yakın nedenleri ortaya koydular. Bunlardan bir tanesi benim de çok önemsediğim Craty (1968), bu başarıyı sağlayan faktörleri üç başlık altında açıklamıştır. Bunlar sırası ile Performansın Psikolojik, Fiziki ve Beceri boyutu olarak belirtmiştir. İyi bir sporcu bunları karşıladığı sürece başarı hep onun yanında olmuştur. Şimdi bu detaylara kısaca bakalım;

Performansın Psikolojik Boyutları: Bireyin başarısını; bireyin çevresindeki toplum içinde, saygınlık kazanması, sevilmesi, sayılması ve sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel koşulların istendik biçimde geliştirebilmesi, kişide birtakım güdülerin bulunmasıyla olanaklıdır. Bireyde var olan başarı güdüsü kavramı, bu konuda iki değişkene ağırlık vermektedir. Bunlardan; birincisi;  Her türlü durumda ortaya çıkabilen nispeten sabit bir başarı güdüsü, ikincisi; Başarı beklentisi ve bu başarının ödül değeri olarak düşünülmektedir.

Performansın Fiziki Boyutları: Fiziksel boyutlar içinde; boy ve vücut ağırlığı antropometrik özellikler ve motorsal kuvvet, sürat, dayanıklılık, gibi kondisyonel özellikleri sayabiliriz. Bu konuların antrenman bilimciler tarafından yeterince ele alınıp en ince detayına kadar incelendiğini bilmekteyiz.

Performansın Beceri Boyutları: Beceri, bireyin daha az bir eforla daha çok iş yapabilme olanağına sahip olmasıdır. Beceriye yönelik işlerde, hareketlerde, hareketlerin çabuk zarif ve ekonomik bir biçimde yapılmasıdır. Bu olanak sportif duyarlılığa bağlı olarak çeşitli kas grupları arasında koordinasyonun sağlanması ve merkezi sinir sisteminin kasları uyumlu bir biçimde çalışması yani koordinatif yeteneklerin gelişmesi ile olanaklıdır.

Bu tür çalışmalarla, hareket uygulamasında ani ve doğru karar verebilme olanağı kazanılmış olur. Örn. bir basketbol, bir futbol ya da bir hentbol maçında sporcunun ani fakat doğru karar verebilmesi, maçın o andaki durum değerlendirmesi ve sonuca yönelik hareket edilmesi beceri performansı için gerekli ve performansı olumlu yönde etkileyen bir faktördür. Beceri salt kalıtsal bir özellik olmayıp, sonradan da kazanılabilen bir özelliktir. Sonradan yapılan amaca yönelik çalışmalarla, performansa erişebilmek için gerekli olan beceri üst düzeye ulaştırılabilir. Bireyin performansını ortaya koymada, maksimal beceriyi sınırlayan bazı faktörler de bulunmaktadır. Bu özelliklerin bazıları geliştirilebilse de bazı kalıtsal olanları geliştirilemez. Fakat geliştirilebilen özellikleri ele alıp yeterince geliştirmek, bireyi ilgili spor dalında yüksek performansa götürmektedir.

Sporcumuz Arda, yukarıda saydığımız özellikleri hemen hepsini eksiksiz bir şekilde karşılayabilen, yapabilen, yaparken de yüzündeki tebessümü eksik etmeyen çok az sayıda sporculardan biridir ve umut ediyorum ki! Arda bu disiplinli duruşunu bundan sonraki spor yaşamında da aynı şekilde sürdürür ki! Onun dünya yıldızı olması için hiçbir neden kalmayacaktır. Yolu açık olsun sevgili Arda’nın!

Bu arada bu tür değerleri bulup ortaya çıkaran insanlara da büyük önem ve değer vermek zorundayız! Arda Güler’i bulup ortaya çıkaran sevgili Serhat Pekmezci kardeşimi buradan yürekten kutlamak isterim! İyi ki Serhat’ı Manisa BESYO’da öğrenciliği döneminden beri tanımış ve dört yıl gibi bir süreyi birlikte geçirmişiz. Spor bilimine ilişkin çok şeyi tartıştık ve görüyorum ki Serhan güzel şeyler biriktirmiş. Kendisi gayretli, inançlı, inatçı bir kişiliğe sahiptir ve kendini geliştirmesini bilen bazı özelliklere sahip bir insan olması beni ayrıca çok mutlu etmiştir.

Saygılarımla

Prof. Dr. Seyhan HASIRCI

dr.hasirci@t-online.de

TMOK Üyesi ve Fair Play Komisyonu üyesi olan Prof. Dr. Seyhan Hasırcı, Koblenz Landau Üniversitesi Spor Bilimleri Enstitüsünde ders verdi. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Öğretim Üyesi, 2003 ten beri Almanya Olimpik Spor Birliği bünyesinde bulunan Türkiye masası danışmanı olarak görevini sürdürmekte. UEFA Taraftar experi olan Hasırcı, 2014 Yılından itibaren Spor Psikoloğu olarak çalışmalar yapmakta.
Prof. Dr. Hasırcı’nın Spor Psikolojisi alanında birçok kitap ve makaleleri bulunmakta.