Yıldızları Değil, Oyunu Yönetmek

Futbolda bazı maçlar vardır; 90 dakika bittiğinde tabeladaki rakamlar, sahanın anlattığı hikâyenin yanında ikinci planda kalır. Beşiktaş’ın Marsilya karşısındaki 4-1’lik galibiyeti de böyle bir maçtı. Siyah-beyazlılar yalnızca skoru alıp kenara çekilmedi; tempolu, dirençli ve karakterli bir oyun ortaya koydu. Farklı özelliklere sahip oyuncuların aynı oyun fikri etrafında buluşması, skoru da oyunun doğal sonucu hâline getirdi.

Asıl dikkat çekici olan, dört golün kendisinden çok, o dört golü mümkün kılan oyundu.

Sistem, Oyuncu yeteneklerini açığa çıkaran özgürlüğüdür.

Modern futbolda teknik direktörlük, en iyi 11 oyuncuyu aynı anda sahaya sürmek değildir. Asıl maharet; hızlı oyuncunun süratini doğru alanda kullanmak, mücadele gücü yüksek oyuncuya hareket alanı açmak ve teknik kapasiteyi takımın ihtiyacına dönüştürebilmektir.

Beşiktaş’ın Marsilya karşısındaki oyununda, zaman zaman aksaklıklar yaşansa da bunun izleri görüldü. Bireysel yetenekler sistemin içinde kaybolmadı; doğru oyun kurgusu, oyuncuların güçlü yanlarını daha görünür hâle getirdi. Takım gerektiğinde hızlandı, top kaybının ardından reaksiyon verdi, savunma ile hücum arasındaki bağlantıyı korudu.

Buradaki temel kavram sinerjiydi. Sinerji, herkesin aynı işi yapması değil; farklı özelliklerin ortak bir oyun fikri içinde birbirini tamamlamasıdır. Kalede Nübel’in sakinliği ve güven veren duruşu savunmaya istikrar kazandırırken, Salih Özcan ve Olaitan’ın orta sahadaki dengesi takımın bağlantısını güçlendirdi. Orkun Kökçü oyunun yönünü belirlerken, İlhan Fakılı hareketliliğiyle hücumun genişlemesine katkı sağladı. Cerny’nin bireysel üretkenliği ve Vlahovic’in ceza sahasındaki varlığı ise hücumun farklı seçenekler üretmesini sağladı. İkinci yarıda oyuna giren Ndidi de mücadele gücüyle orta sahaya yeni bir direnç kattı.

Bu parçaların değeri, tek tek sahip oldukları özelliklerden çok, birbirleriyle kurdukları ilişkide ortaya çıktı. Bir oyuncunun hareketi diğerine alan açtı; kazanılan bir ikili mücadele hücumun devamını sağladı; doğru verilen bir pas, başka bir oyuncunun yeteneğini görünür hâle getirdi. Sinerji, tam da bireysel özelliklerin birbirini besleyerek ortak bir oyun gücüne dönüşmesiyle ortaya çıktı.

İyi bir sistem oyuncuyu sınırlandırmaz; ona nerede, ne zaman ve nasıl etkili olabileceğini gösterir. Özgürlük de başıboşlukta değil, doğru kurulmuş oyunun içinde anlam kazanır.

Türk Futboluna Bir İpucu: Bilinçli Tercihler

Beşiktaş’ın ortaya koyduğu oyun, Türk futbolunda uzun süredir tartışılan başka bir soruyu da gündeme getiriyor: Oyuncu seçimi ve oyun fikri arasındaki uyum.

Kulüplerin günü kurtarmaya yönelik transferlere yönelmesi, teknik direktör değişiklikleriyle oyun anlayışlarının sık sık yenilenmesi ve kadroların zaman zaman sistemden önce isimler üzerinden şekillenmesi, sürdürülebilir takım oluşturmayı zorlaştırıyor. Oysa sağlıklı bir kadro planlamasında soru yalnızca “Hangi oyuncuyu alalım?” değildir. Önce “Nasıl bir oyun oynayacağız?”, ardından “Bu oyunu hangi oyuncularla kurabiliriz?” soruları gelir.

Vincenzo Italiano’nun yaklaşımında dikkat çeken nokta da bu uyumdur. Oyuncuların bireysel özellikleri birbirinden bağımsız çözümler olarak değil, aynı oyunun farklı parçaları olarak değerlendirildiğinde takımın hareket alanı genişler. Böyle bir anlayışta önemli olan yalnızca “Bu oyuncu ne yapabilir?” sorusu değildir. “Bu oyuncu, takım arkadaşlarının daha iyi oynamasına ne katabilir?” sorusu da aynı ölçüde önem taşır.

Türk futbolunun ihtiyacı yalnızca daha fazla yıldız transfer etmek değil; doğru oyuncuyu, doğru oyun içinde değerlendirebilecek futbol aklını oluşturmaktır. Bir oyuncunun piyasa değeri ile takım için taşıdığı değer aynı şey değildir. Asıl değer, yeteneğin takım ihtiyacına dönüştürülebilmesinde ortaya çıkar.

Skor Anlık, Oyun Karakteri Kalıcıdır.

4-1’lik galibiyet elbette önemlidir. Fakat skor, yalnızca maçın sonucunu gösterir; oyunun nasıl kurulduğunu anlatmaz. Bir takımın yüksek tempoyla bir maçı kazanması ile o tempoyu bir oyun kimliğine dönüştürmesi aynı şey değildir. Sürdürülebilir başarı, belirli bir oyun fikrini farklı rakiplere ve farklı maç koşullarına taşıyabilme becerisinde gizlidir.

Beşiktaş’ın Marsilya karşısındaki performansını değerli kılan da yalnızca dört gol değildir. Asıl değer, o golleri mümkün kılan oyun düzeninin görülebilmesidir. Hücumda alanların paylaşılması, pas bağlantılarının korunması, top kaybı sonrasında gösterilen reaksiyon ve savunma ile hücum arasındaki geçişlerin sürdürülebilmesi, skordan daha kalıcı göstergelerdir.

 Elbette tek bir maç, bir takımın bütün sezonunu anlatmaz. Fakat bazı maçlar, takımın nereye yürümek istediğine dair önemli ipuçları verir. Marsilya karşılaşması da Beşiktaş açısından böyle bir ipucu taşıyor.

Sonuç olarak, futbolda iyi oyunculara sahip olmak bir avantajdır. Fakat iyi oyuncuların aynı formayı giymesi, kendiliğinden iyi bir takım oluşturmaz. Takımı ortaya çıkaran şey, farklı yeteneklerin aynı oyun fikri içinde buluşabilmesidir.

Teknik direktörün gerçek sınavı da burada başlar. Mesele yalnızca “Kim oynayacak?” sorusuna cevap vermek değil, “Bu oyuncular birlikte nasıl oynayacak?” sorusunu çözebilmektir.

Bir oyuncunun hızı, takımın hareketliliğine; mücadelesi, savunma direncine; tekniği, hücum üretkenliğine dönüşebildiğinde bireysel kalite takım değerine dönüşür. Bu anlamda futbolu yalnızca yıldızlar üzerinden okumak eksik kalır. Yıldız oyuncu bir anı değiştirebilir; fakat oyun karakteri takım kaderini belirler.

Doç. Dr. Recep CENGİZ

rcengiz1965@gmail.com

01.06.1965 Diyarbakır doğumlu. Lisans, Yüksek lisans ve Doktora eğitimini: Ankara Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor A.B.D.’da tamamladı.

Ulusal ve uluslararası bilimsel Kongre ve Sempozyumlarda 84 bildirisi bulunmaktadır.

Ulusal ve uluslararası spor bilimleri dergilerinde 45 yayınlanmış makalesi yer almıştır.

“O Küçe Senin Bu Küçe Benim”, “Kulübümüz Köklü, Camiamız Büyük Allah Kerim”, “Köşeli Yazılar”, “Top Patladı Şimdi Onarma Zamanı”, “İletişim”, “Sporda İletişim”, “Futbolda Yıldırma” ve “Her Sorun Futbola Gol Oluyor” kitaplarını yazdı.

TBMM ve bazı bakanlıklarda çeşitli komisyonlarda görev aldı. TMOK Fair Play Komisyonu üyesi.

Birçok ödül sahibi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Rekreasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olan yazar evli ve iki çocuk babası.