Futbolda Kara Gece

11.Aralık.2023 tarihinde Ankara’da oynanan Ankaragücü – Çaykur Rizespor Süper Lig  futbol karşılaşması sonunda, FİFA kokartlı genç hakemlerimizden Halil Umut Meler’e, Ankaragücü Başkanı Faruk Koca yumruk atmış, yanındakilerle birlikte tekmelerle saldırmışlardır. Futbol tarihimize  “utanç gecesi“ olarak geçen bu çirkin ve bir o kadar üzücü saldırı, ülkemizde ve dünyada televizyonlardan ibretle izlendi. Yaşanan üzücü olayda futbolumuz büyük bir darbe aldı. Bu durum, bunu yaparken işin sonunun nereye gidebileceğini hesap etmeyen, edemeyen, her fırsatta hakemleri hedef gösteren bazı kulüp başkanlarının, yöneticilerinin, herkesin, tüm paydaşların bu olayı enine boyuna düşünmeleri gerekmektedir. Ancak ne yazık ki; bulundukları makamı ve temsil ettikleri camiaları düşünmeden hareket edildiğinden üzücü ve bir o kadar düşündürücü olaylar yaşanmaktadır. Yapılan çirkin saldırı sadece hakeme yapılmamıştır. Hakemle birlikte tüm futbol camiasına, paydaşlarına yapılmıştır, asla cezasız kalmamalıdır. Ancak unutulmamalıdır ki; özellikle son zamanlarda, bugüne kadar hakemleri hedef gösteren, hakemlere yönelik suça teşvik eden herkes bu çirkin hareketin sorumlusudur. Kulüp Başkanlarının, yöneticilerinin, teknik direktörlerinin, TV yorumcularının hakemleri hedef gösteren sorumsuz açıklamaları ve de daha önce yaşanan benzer olaylarda ciddi caydırıcı cezalar verilmemesi bu çirkin olaya zemin hazırlamıştır. Bu olayda, suçlular kadar herkes sorumludur. “Sözün bittiği yer, Ankaragücü – Çaykur Rizespor futbol karşılaşmasıdır” Kulüp Başkanı Faruk Koca ile iki zanlının; “Kamu görevlisini yaralama suçundan” tutuklandığı öğrenildi. Yargılama sonunda verilecek ceza, tüm kamuoyu ile paylaşılacaktır.

Karşılaşma sonrasında yaşanan çirkin olay üzerine, ülkemizde futbolun patronu olan TFF-Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu acilen toplanmış ve Yönetim Kurulu kararı ile tüm liglerdeki futbol karşılaşmaları süresiz olarak ertelenmiştir. Yapılan ikinci toplantıda yeni bir kararla karşılaşmaların bir hafta ertelendiği açıklanmıştır. Türkiye Futbol Federasyonunun bu sorunu ve benzer sorunların çözümü için acilen, kararlı ve kesin bir tavırla harekete geçmesi çok önemlidir, elzemdir. Bu tür üzücü olayların yaşanmaması için tüm paydaşların, kişisel olarak “Hakemlik müessesinin onurunu” korumaya yönelik duruş sergilemeleri çok önemlidir ve gereklidir. Kulüplerin Başkan ve Yöneticileri alacakları ciddi ve kalıcı kararlar ile kendi çıkarları için hakemleri hedef göstermekten vazgeçmelidirler. Yöneticilerin, saha içinde futbolcuların, saha dışındaki demeçleri, Fair – Play’e uygun olmalıdır. Görsel ve yazlı basında yorum yapanlar, spor basını her zaman tarafsız ve adil olmalıdır. Resmi devlet kurumlarının, görsel ve yazılı basında, spor yayınlarında yapılan yanlış, yıkıcı, şiddeti kışkırtıcı davranışları yapanları denetime tabi tutmaları yerinde olacaktır.

Aslında geçmişe baktığımızda, son yıllarda yaşanan olaylar, yapılan açıklamalar bu günlerin geleceğinin göstergesiydi. Böylece futbolun kara gecesi göz göre göre geldi. Kara gecede yaşananlar maalesef futbolumuzda yaşanan ilk çirkin olay değildir. Son yıllarda Ülkemizde futbolculara, hakemlere, kulüp mensuplarına yönelik çok saldırılar oldu. Kulüp yetkilileri de hakemlere yönelik çok sert açıklamalar yaptılar. Ankara’daki saldırı bardağı taşıran son damla oldu.

Spor, barış ve kardeşlik demektir. Bunu bilmeyen, çok üzücü olayda yaşananlardan sorumlu olanları spor camiası, paydaşları ve taraftarları olarak şiddetle kınadık. Kınadık ama bana göre bu yetmez. Olması gereken kanunların ciddi olarak en ağır şekilde, harfiyen uygulanmasıdır. Bu olayda hepimizi memnun eden başta Sayın Cumhurbaşkanı olmak üzere devletimizin en üst kurumları, Adalet, İçişleri ve Gençlik ve Spor Bakanlıkları dahil, bütün kurumlarıyla birlikte teyakkuza geçtiğini görmemizdir. Ancak bununla birlikte kanun ve yönetmeliklerin yanında, insana saygı, hakeme saygı, birbirimize saygının elbirliği ile sporda ve her alanda yeniden tesis edilmesinin sağlanması da önemlidir. Devamında Kulüp Başkanları, yöneticileri, saha içindeki futbolcular, görsel ve yazılı spor basını, TV yorumcuları her zaman adil ve tarafsız olmalıdırlar. Yanlış ve taraflı haberlerle hakemleri hedef göstermemelidirler. Ama maalesef son zamanlarda görsel ve yazılı basında bazı Kulüp Başkanları, yöneticileri, eski hakemlerden bazıları, TV spor yorumu yapanlar müsabaka hakemleri aleyhinde çok olumsuz ve kışkırtıcı beyanatlarda bulundular. Bunun sonucunda da bir kulüp Başkanı genç FİFA Hakemi Halil Umut Meler’e saldırdı ve istenmeyen olaylar yaşandı. Bu olayda sahadaki özel güvenlik görevlilerinin hatası çoktur. Zira yönetmeliklere göre sahaya girecekler bellidir. Saldırganın Başkan olması bir şey ifade etmez. Sahaya girecekler talimatlarla belirtilmiştir.

Unutulmamalıdır ki, hakemler de insandır. Karşılaşmalarda saniyeler içinde karar verme sorumlulukları var. Hiç kimse saniyeler içinde karar veren görevli hakemlere böyle vuramaz. Bütün paydaşların futbolumuzun değerini düşürmek değil yükseltme görevleri ve sorumlulukları vardır. Futbolumuzda yaşanan çirkin olaylarla ülkemizin marka değerini düşürmemeliyiz. Futbol hakemliği yapmış biri olarak, seminerlerde, eğitimlerde ve kurslarda deneyimli futbol hakem hocalarımızın en son sözlerine, bizlere söyledikleri önemli bir hususa değineceğim. Biliniz ki; “İdeal, hatasız hakem yoktur. En ideal hakem, en az hata yapan hakemdir.” Günümüzde VAR sistemine rağmen hata yapılıyorsa burada ters giden bir durum var demektir. Bu hususu yetkililerin, özellikle Türkiye Futbol Federasyonu Yönetiminin çok ciddi değerlendirmesi gerekmektedir.

Hatırlanacağı üzere Futbol “özerk”  olduktan sonra karşılaşmaların emniyetinin büyük bir kısmı kulüplerin isteği üzerine kulüplere bırakılmıştı. Karşılaşmaların güvenliğini özel güvenlik birimleri sağlayacaktı. Bana göre güvenliği doğrudan etkileyen  çok yanlış bir uygulama oldu. Zira özel güvenlik, devletimizin resmi polisleri kadar konuya hakim olamazdı. Olamadıkları da 27.Ksım.2022 tarihinde İzmir’de Gürsel Aksel Stadyumunda oynanan, Göztepe-Altay karşılamasında ve Ankara’da  son karşılaşmada yaşanan üzücü olaylarda  görüldü. Halbuki 16.Mayıs.1981 tarihinde İzmir Atatürk Stadyumunda 80 bin seyirci önünde oynanan, dünya rekorları kitabına geçen ezeli rakip Karşıyaka-Göztepe  futbol karşılaşmasında özel güvenlik güçleri yoktu, sadece devletin resmi emniyet güçleri görev yapmıştı. Saha içinde, dışında kapılarda ve her yerde görev alan emniyet görevlileri ciddi tedbirler almıştı. Saha içinde görev alan görevliler oyun sahasına değil, tribünlere dönük olarak görev yapıyorlardı. Sahayı değil seyircileri izliyorlardı. Karşılaşmada hiç bir şiddet veya üzücü olay yaşanmadı. Göztepe-Altay karşılaşmasında ise bu işin ehli olmayan özel güvenlikçiler, bilgisizliklerinden dolayı  karşılaşmayı seyrediyorlardı. Bu durumun bir kez daha kulüpler ve resmi yetkililer tarafından gözden geçirilmesi, değerlendirilmesi gerekmektedir ve çok önemlidir.

Benzer bir çirkin saldırı da geçen hafta Yunanistan’da yaşandı. Spor karşılaşmalarında yaşanan şiddet olayları nedeniyle, 1. Futbol Lig (Süper Lig) karşılaşmalarının 12 Şubat 2024’e kadar seyircisiz oynanmasına karar verildi. Yunanistan Hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis, yaptığı açıklamada, geçen hafta Olympiakos ile Panathinaikos takımları arasında oynanan voleybol müsabakasında çıkan olaylarda  31 yaşında görevli bir polisin, işaret fişeği ile ağır yaralandığını, polisi yaralayan 18 yaşındaki Yunan vatandaşının, yakalanarak gözaltına alındığını belirtti. Ayıca bu olayın sporda yaşanan şiddet olaylarının, ilki olmadığına da dikkati çekti. Ülkede uzun süredir yaşanan bu sorunun çözümü için hükümetin daha önce de bir dizi yasal tedbir aldığını hatırlatan sözcü, Adalet Bakanlığının yapacağı yeni bir çalışma ile cezaların ertelenmesi şartlarının ağırlaştırılacağını kaydetti. Devamında, sporda şiddetle mücadeleye ilişkin yeni önlemlerin alınacağını, bu hususta hiç bir şekilde taviz verilmeyeceğini belirtti. Yunan futbol takımlarının Yunanistan’da oynayacağı Avrupa karşılaşmalarının da kamu düzeni ve güvenlik gerekçesiyle durum değerlendirmesinin ardından seyircisiz oynanabileceğini ifade etti. Şiddet olaylarının önlenmesi için de Vatandaşı Koruma Bakanlığını, Spor Bakanlığını ve Yunanistan Yüksek Mahkemesi Savcısını ziyaret ederek sporda şiddete verilen cezaların katılaştırılmasını talep edeceklerini aktardı.

Sözcü müsabakaların seyircisiz oynanacağı 12 Şubat 2024’e kadar, Süper Lig maçlarının oynandığı statlara yüksek çözünürlüklü kamera yerleştirilmesi ile taraftarların kimlik göstererek ve dijital bir uygulama ile içeri alınması için altyapı oluşturulmasına yönelik hazırlık yapılacağını belirtti. Olay çıkması halinde takımlara otomatik yaptırımlar uygulanmasına imkan sağlayacak yasal düzenlemenin de hayata geçirileceğini kaydetti.

Görüleceği üzere sporda şiddet olayları her ülkede yaşanmaktadır. Burada önemli olan, şiddet olaylarının önlenmesi için alınacak tedbirlerin daha katı , taviz verilmeden uygulanmasıdır. Yargıya intikal eden suçlulara  iyi hal gibi indirimler uygulanmamalıdır. Hatırlanacağı üzere önceki yıllarda benzer olaylar yaşanmıştı. Ancak ne yazık ki suç işleyenler yönetimlerin araya girmeleri, yasaların iyi hal indirimi uygulaması ile ciddi  ceza görmediler. Bunun nedenle yaşanan bu üzücü olay iyi yorumlanmalı ve geleceğe örnek olacak kalıcı ve çok caydırıcı tedbirler hayata geçirilmelidir. Devamında 6222 sayılı sporda şiddet ve düzensizliği önleyen kanunun revize edilerek, suçun, suçlunun yanına kar kalmamasının temin dilmesidir. Futbol disiplin talimatı güncellenerek hak mahrumiyetinden başka caydırıcı cezalarla güçlendirilmelidir. Bir ülke futbolunun marka değeri, hukukla, adaletle ve can güvenliği ile ölçülür. Alınacak tedbirlerle suç cezasız kalmamalı, suçlu kahraman olmamalıdır. Suç işleyenlerin yeri tribünler değil, yargı kararları ile olması gereken yerler olmalıdır. Ancak ne acıdır ki; hakeme yumruk atan Ankaragücü Başkanına Türkiye Futbol Federasyonu

Geçen yıl Ekim ayında “Sporun birleştirici gücünü ve kardeşlik duygusunu ön plana çıkaran, ayrıştırıcı olmayıp birebir Fair – Play  ruhuyla uyuşan tutumu” nedeniyle Fair Play ödülü vermişti.

Ankara’da, futbol tarihimizde bugüne kadar görülmemiş  bir olay yaşandı. Bu nedenle bu gün, futbolumuzun bütün paydaşları için yaptıklarını, yapacaklarını bir daha gözden geçirme ve değerlendirme günüdür. Geçmişte ne yaşanmış olursa olsun, gelecek için bütün futbol paydaşlarının en kısa zamanda bir araya gelmeleri, var olan olumsuz sorunları çözmek için birlikte hareket etmeleri, ortak karar almaları kaçınılmaz oldu. Bu olay futbolumuz için milat olmalıdır. Kurucu Başkanı olduğum, halen Yönetim Kurulu Başkanlığını yaptığım, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir Şubesi olarak bu tür üzücü olayların bir daha yaşanmaması için acilen gerekli idari ve hukuki yasal her türlü tedbirin, önlemin alınmasını diliyoruz. Ankaragücü-Çaykur Rizespor futbol karşılaşmasının bitiminde, karşılaşmanın hakemi FİFA kokartlı Halil Umut Meler’e yapılan insanlık dışı alçak saldırı asla kabul edilemez. Sporun ruhuna, Fair – Play’e  aykırı olan bu çirkin saldırıyı , dünya ile birlikte ibret ve üzüntü içinde izledik. Spor, barış ve kardeşlik demektir. Bunu bilmeyen, çok üzücü olayda yaşananlardan sorumlu olanları şiddetle kınıyoruz. Halil Umut Meler’e ve tüm hakem camiamıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyor, bir daha yaşanmamasını temenni ediyoruz.

Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com

İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler

Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir

Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı

Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı

Yüzme Federasyonları e. Üyesi.