Prestij Sporu, Elit Spor, Kitle Sporu

Sporunun değişik anlayışlarda uygulanan üç biçiminden söz etmek istiyorum. Öncelikle Sporun bir üst yapı kuruluşu olup toplumsal yapıdan soyutlanamaz. Prestij sporunda amaç başarı kazanmaktır. Bu nedenle en başarılı olanın peşinden koşulur. Mağlubiyet anında abartılı bir hüzün vardır. Galibiyet anında abartılı, biraz da görgüsüzce bir sevinç vardır.

Sporda antrenörün, sporcunun, kulüplerin sorunlarının olmadığı üst makamlara iletilir. Üst makamlar da sporun sorunu olmadığını zannederler. Amaç başarı olduğundan alt yapıya ciddi destek verilmez, şansına alt yapıdan çıkan olursa gerekli destek verilir. Yani sporcu desteklenir“miş” gibi yapılır.

Alt yapıya önem verilmemesinin başka işareti de, olimpiyat oyunlarında engellilerden kazanılan madalyanın oldukça çok olmasıdır. Toplumda engellilerin çok fazla sorunu olmasına karşın, sadece bir avuç engelliye önem verilerek şampiyonlar çıkarılması düşündürücüdür. Toplumsal prestij tüm engellilere olanak sağlamak yerine bu yolla sağlanır..!

Prestij sporunun etkileri gençlerimiz arasında da yaygındır. Okullarda beden eğitimi resim ve müzik derslerine gereken önem verilmez. Okulun yanındaki spor tesislerine gitmeyen öğrenciler yakınlarındaki kafelerde keyif çatarak profesyonel sporcuların mücadelerini televizyonda izlemeyi tercih etmektedirler.

Presti sporunda taraftarlık ve müşteri olmak ön plandadır. Medya profesyonellerin kuşatması altındadır.

Elit spor gelişmiş ülkelerin sporudur. Hedef yine madalyadır. Fakat bilime çok önem verilir.

Üniversiteler spor bursu verdiklerinden veliler çocuklarının spor yapmasını isterler. Üniversitelerin kampüsleri şehir dışında olup, spor tesisleri, malzemelerle  ve  nitelikli  eğitmenlerle doludur. Beden eğitimi ve spor dersleri ciddi programlar ile gerçekleştirilmektedir.

Belediyeler halkın spor yapması için parklar ve semt sahaları yaparlar. Uzman eğitmenlerce yapılan grup sporuna bir anne bebek arabasıyla gelip, bebeğini kenara bıraktıktan sonra grup sporuna katılabilir. Gönüllülük esastır.

Fitnes salonlarına üye olanların sayısı her gün arttığından, salonların kalitesi ve eğitmen kalitesi üst düzeydedir.

Elit sporunda prestij sporunun tersine galibiyet daha abartısız bir sevinçle karşılanır. Mağlubiyette ise nedenler üzerinde durulur. Görgü olabildiğince elden bırakılmaz. Bakanlıklar ise her ülkede olmamasına karşın milyonlarca çocuğa ve gence spor yaptırmanın projeleri için uğraşırlar!

Sporda ticarileşme önde tutulur. Her ülkenin marka takımları gelirlerden en büyük payı alırlar.

Elit Sporda bazı ülkelerde spor yönetimi Bakanlık ve Olimpiyat Komitelerini birleştiren çatı sistemi ile hayat bulur. Buna Almanya örnektir

Kitle Sporu sosyalist ülkelerdeki uygulamaların dünyaya yansımasıdır. Spor herkes içindir, toplum sağlığı içindir.

Fotoğraflarda uzman öncülüğünde iş yerinde elbiseleriyle beden eğitimi hareketleri yapanlar sıkça gözükmektedir.

Amaç hem madalya hem de toplum sağlığıdır. Bu düşüncenin temelinde “Sağlıklı olanlar az hastalanırlar. Güçlü ve iş yerlerinde üretken olurlar” anlayışı bulunmaktadır. Bu nedenle spor koruyucu hekimlik projesi gibidir.

Daha üç yaşında çocuğa testler uygulayarak gelecekte hangi sporlara yönelebileceğini söyleyen uzmanlar bulunmaktadır.

En yetenekliler arasından seçilen şampiyon sporcular dünya listelerinde genellikle en öndedirler. Bu madalya sayısı olarakda olimpiyat oyunlarına yansımaktadır..

Şampiyon sporcuya büyük ödül verildiğinden aileler çocuklarının sporcu olmasını isterler. Bu yasayla sağlanmış bir  haktır. Benzer bir biçimde başarılı sanatçılar, edebiyatçılar, bilim insanlarıda bu yasanın şemsiyesi altındadırlar.

Kitle sporu, prestij sporuna ve elit spora ağırlık veren  ülkeleri de etkilemiştir. Bu ülkeler kitle sporundan esinlenerek düzenlemelerde yapmaktadırlar.  Spor parklanda insanların yürüyüş koşmaları beden hareketleri yapmaları bu esintini örneklerindendir. Fitnes salonlarının doluluğu buna başka bir örnektir. Bu şekilde insanlar sağlıklı ve bakımlı olmaya çalışmaktadırlar.Bu anlamda kitle sporu hem elit hemde prestij sporu için tüm ülkelerce bir temel yapı olarak görülmektedir.

Kısaca prestij, Elit ve Kitle sporunun ne anlama geldiğini bilmeden sporu  anlayıp değerlendirmek çok olanaklı değildir.

Yazıyı Jim Rohn’un bir sözü ile bitirmek istiyorum:» Vücudunuza iyi bakın. Çünkü yaşamak zorunda olduğunuz yegane yer orasıdır.”

Artun TALAY

1955 yılında Ankara’da doğdu. Atletizm sporuyla 1968’de tanıştı. Çekiç atma branşında 20 yıl spor yaptı. 1988 yılında antrenörlüğe başladı. Türkiye şampiyonları, dünya ve Avrupa madalyalı, olimpiyat madalyalı sporcular yetiştirdi.

Atletizm Federasyonu’nun antrenörlük kurslarında atma branşı eğiticisi olarak dersler vermektedir. Yaşamına Ankara’da devam ettirmektedir.

Türkiye Fair Play Büyük Ödülü sahibi Artun Talay, ayrıca Dünya Fair Play Şeref Diploması Ödülüne layık görülmüştür.