“FUTBOLUN GİZLİ KAHRAMANLARI”

İSTANBUL (TSA)-Türkiye Futbol Saha Komiserleri Derneği Genel Başkanı Hüseyin Doğan, TFF’nin TamSaha dergisine verdiği röportajda saha komiserlerinin Türk futbolundaki rolünü anlattı. Görev tanımlarından tarihsel gelişime, karşılaştıkları zorluklardan gençlerin ilgisine kadar pek çok konuya değindi.

Röportaj: TamSaha / İsmail Keleş

TamSaha: Öncelikle futbolla ilk tanışmanızdan ve saha komiserliğini seçmenizden başlayarak sizi tanıyalım.
Hüseyin Doğan: Futbola Antalya’da amatör düzeyde oynayarak başladım. Eskişehir Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden mezun olduktan sonra kuzenim, aynı zamanda klasman hakemi olan Ali Cumhur Doğan’ın önerisiyle 1985 yılında saha komiserliğine adım attım. O dönem bana, “Amatör futbola hizmet etmek ister misin?” diye sordu ve böylece mesleğe başladım. Bu yolculuk, yalnızca amatör karşılaşmalarda değil, uluslararası organizasyonlarda da görev yapmama vesile oldu. 2012’de Antalya’da düzenlenen U19 Kadınlar Avrupa Şampiyonası’nda ve 2013’te FIFA U20 Dünya Kupası’nda gönüllü olarak görev aldım. Yabancı dil bilen akademisyen saha komiserlerimiz de bu organizasyonlarda federasyonumuza destek verdiler. 2011’de Antalya Şube Başkanı iken 2012’de derneğimizin Genel Başkanlığına seçildim ve hâlen bu görevi sürdürüyorum.

TamSaha:Türkiye Futbol Saha Komiserleri Derneği’nin tarihsel gelişiminden bahseder misiniz?
Hüseyin Doğan: Saha komiserliği Türkiye’de oldukça eski bir müessese. 1968’den 1992’ye kadar önce “saha müşahidi”, ardından “futbol saha komiseri” adıyla Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri tarafından görevlendirme yapılıyordu. Ancak 1992’de TFF özerkleşince bu görev Türkiye Futbol Saha Komiserleri Derneği’ne verildi. Zamanla statümüz de güçlendi. Ocak 2018’de İçişleri Bakanlığı onayıyla derneğimizin adı resmî olarak “Türkiye Futbol Saha Komiserleri Derneği” oldu. 12 Temmuz 2019’dan itibaren saha komiserleri “kamu görevlisi” statüsüne alındı. Ağustos 2024’te ise derneğimiz, TFF’nin Amatör İşler Kurulu üyeliğine dâhil edildi. Bu gelişmeler, saha komiserliğinin Türk futbolundaki yerini daha da sağlamlaştırdı.

TamSaha:Saha komiserliğinin ne anlama geldiğini, temel görev ve sorumluluklarını anlatır mısınız?
Hüseyin Doğan: Futbol saha komiserleri özellikle amatör karşılaşmalarda TFF’nin tek yetkilisidir. Görevleri, müsabaka öncesi, esnası ve sonrası olmak üzere üç aşamada toplanır. Maç başlamadan sahada güvenlik tedbirlerinin alınması, hakemlerin korunması, sağlık ve emniyet görevlilerinin hazır olup olmadığının kontrolü bizim sorumluluğumuzdadır. Ayrıca takımların forma ve toplarının uygunluğundan, akredite alanların korunmasına, soyunma odalarının güvenliğine kadar birçok detay bize emanettir. Profesyonel maçlarda iki saat, amatörlerde bir saat önce sahada olur, hakem ve temsilcilerle koordineli biçimde gerekli tedbirleri alırız. Maç sonunda hakem ve takımlar soyunma odasına güvenli şekilde girene kadar görevimiz bitmez. Hakemler tesisi güven içinde terk edene kadar sahadayız.

TamSaha:Saha komiserlerinin bir maçtaki rolünü ve görünmeyen katkılarını nasıl tarif edersiniz?
Hüseyin Doğan: En önemli katkımız, müsabakanın tüm koordinasyonunu sağlayarak güven ortamı yaratmamızdır. Saha komiserleri, hakemlerle kulüpler arasında köprü görevi görür. Eğitimlerimiz sayesinde iletişim ve kriz yönetimi konusunda donanımlıyız. Bu sayede şiddeti en aza indiriyoruz. Ayrıca sahada görünmeyen katkılarımız da var. Kale ağlarının yırtık olduğu durumda fileyi onarmaktan, saha çizgilerini çekmeye; kriz anında tribünleri yatıştırmaktan, ihlâlleri önlemeye kadar birçok fedakârlık yapıyoruz. Futbolun paydaşları bizi “sahanın olmazsa olmazı” diye tanımlar. Özellikle amatör futbolda saha komiserleri, oyunun sağlıklı biçimde oynanabilmesi için vazgeçilmezdir.

TamSaha:Temsilciler Kurulu Talimatı ile birlikte saha komiserlerinin rolünde bir değişiklik oldu mu?
Hüseyin Doğan: Aslında görev kapsamımızda köklü bir değişiklik olmadı. Profesyonel karşılaşmalarda dördüncü hakemin görevlerini destekler, amatörlerde ise hakem ve temsilciyle işbirliği yaparak gerekli güvenlik ve idarî tedbirleri alırız. Uygulamada ise çok önemli sorumluluklarımız var. Örneğin oyuncu değiştirme tabelalarının çalışır durumda olup olmadığını kontrol etmek, olası aksaklıklara karşı yedek ekipman hazır bulundurmak, top toplayıcı çocukların eğitilmesini sağlamak bizim işimizdir. Ayrıca teknik alan ihlâllerinde dördüncü hakemin talimatını uygular, kulüplerden gelen talepleri hızlı biçimde iletiriz. Görevimiz, maçın akışını bozmadan hakemin işini kolaylaştırmaktır.

TamSaha:Hakem, gözlemci ve temsilcilerle koordinasyon nasıl sağlanıyor?
Hüseyin Doğan: Her müsabaka öncesinde hakemlerimiz, temsilcilerimiz ve gözlemcilerimizle iletişim kurarız. Maç boyunca da sürekli koordinasyon hâlindeyiz. Amatör maçlarda saha komiseri raporları İl Disiplin Kurullarının kararlarına doğrudan etki eder. Profesyonel liglerde rutin rapor tutmasak da olaylı karşılaşmalarda bizden rapor istenir. Tüm raporlarımız tarafsız, ayrıntılı ve eksiksizdir. Fair Play örneklerini de raporlarımıza yansıtırız. Böylece yalnızca disiplin değil, olumlu davranışlar da kayda geçmiş olur.

TamSaha:Saha komiseri olmak isteyenler için başvuru şartları nelerdir?
Hüseyin Doğan: Saha komiseri olmak isteyenler için belli kriterler vardır. En az lise mezunu olmak, 25-65 yaş aralığında bulunmak, sağlık raporu almak ve adlî sicilin temiz olması gerekir. Hakemlik, antrenörlük ya da kulüp yöneticiliği yapmış olanlara öncelik tanınır. Yeni saha komiserleri önce U11-U14 liglerinde görevlendirilir, daha sonra başarılarına göre üst kategorilere çıkar. Kariyer yolu kademeli biçimde ilerler. Her yıl TFF Bölge Temsilcilikleri tarafından vize yenilemek zorundadırlar. Başarılı olanlar hızla üst liglere çıkarken, başarısız olanlar alt kategorilere indirilebilir.

TamSaha:Görev sırasında karşılaşılan zorluklar neler oluyor?
Hüseyin Doğan: En büyük zorluk şiddet olaylarıdır. Özellikle amatör sahalarda zaman zaman tatsız hadiseler yaşanıyor. Saha komiserleri bu durumlarda hakemleri korur, gerekli emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlar. Ancak bazı durumlarda bizzat kendileri de şiddete maruz kalabiliyor. Bunun dışında saha şartlarının yetersizliği, tesis eksiklikleri de önemli zorluklarımız arasında. Yine de saha komiserleri bu zorluklara rağmen özveriyle görev yapıyor.

TamSaha:Gençlerin saha komiserliğine ilgisini nasıl görüyorsunuz?
Hüseyin Doğan: Son yıllarda özellikle kadınların ilgisi arttı. Ayrıca üniversite öğrencilerinden de talep geliyor. Ancak talimatlarda alt yaş sınırı 25 olduğu için 18-25 yaş arası gençleri alamıyoruz. Biz bu sınırın 18’e çekilmesini TFF’ye önerdik. Böylece gençleri hem futbola kazandırabilir, hem de eğitim masraflarına destek olabilecek bir görev vermiş oluruz. Bu, hem amatör futbol hem de gençler için çok değerli bir adım olacaktır.

TamSaha:Önümüzdeki dönemde projeleriniz neler?
Hüseyin Doğan: Eğitim, dijitalleşme ve Fair Play konuları önceliğimiz. TFF ile işbirliği içinde saha komiserlerini dijital sisteme entegre etmeyi planlıyoruz. Özellikle lisans işlemleri ve esame listelerinin dijitalleşmesi sürecinde saha komiserlerinin rolü olacak. Ayrıca Fair Play davranışlarını raporlarla teşvik etmek istiyoruz. Böylece futbol sahalarında olumsuzlukların değil, olumlu örneklerin çoğalmasını sağlayacağız.

TamSaha: Dernek olarak saha komiserlerine ne tür destekler sunuyorsunuz?
Hüseyin Doğan: Türkiye’nin yedi bölgesinde eğitim toplantıları düzenliyoruz. Sosyal aktivitelerle dayanışmayı güçlendiriyoruz. Pandemi döneminde “Biz Bize Yeteriz” kampanyasına destek verdik, deprem felaketinde saha komiserlerimiz arama kurtarma çalışmalarına katıldı. Ayrıca ailelerimizle birlikte tatil imkânı sunan organizasyonlar yapıyoruz. Bugün 68 ilde şubemiz, 2600 üyemiz var. 160 kadın ve 1700 erkek saha komiserimiz Türk futboluna hizmet ediyor. Bu görev, yarım asrı aşkın süredir başarıyla sürüyor.

Türk Spor Ajansı