IOC, Kadın Sporcular ve TMOK

Olimpiyat, her 4 yılda bir yaşanan eşsiz spor şöleni, sosyal yaşamın her alanına da öncülük eder. Bakın, büyük ufuklar, büyük yapılarda nasıl buluşuyor?

UNDP’nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çabası içinde 5.madde, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği başlığını taşır. Bu amaç, kadınların ve kız çocuklarının hayatın her alanında erkeklerle eşit haklara sahip olmasını, şiddetin önlenmesini ve karar alma mekanizmalarına katılımlarını hedefler.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), 2014 yılında aldığı bir karar ile olimpiyat oyunlarında kadın erkek sporcu sayılarının eşit olacağını duyurmuştu. 2021’de 2020 Tokyo adıyla yapılan oyunlarda ilk uygulama yüzde 49,5’a karşı yüzde 50,5 oranıyla gerçekleşti. 2024 Paris Oyunları’nda ise yüzde 50-50 sayısal eşitlik sağlandı.

Aslında süreç 1991’de yapılan düzenleme ile başlamıştı. Olimpiyat Şartı’na “cinsiyete dayalı ayrımcılık yapılmaması” ilkesi eklendi. Ayrıca Olimpiyat programına girmek isteyen yeni sporlar için kadın müsabakaları bulunmasını zorunlu hale getirildi.

Londra 2012 öncesinde IOC, kadın sporcu göndermemiş son üç ülke olan Suudi Arabistan, Katar ve Brunei ile “çok yakından” çalıştı. Sonuçta, Suudi Arabistan da kadın sporcu gönderince ilk kez her Ulusal Olimpiyat Komitesi en az bir kadın sporcu ile temsil edilmiş oldu.

IOC İcra Kurulu Mart 2020’de o tarihte, Yaz Olimpiyatları’na katılan her Ulusal Olimpiyat Komitesinin en az bir kadın ve bir erkek sporcu bulundurması gerektiğine karar verdi.

Şimdi, cinsiyet tartışmaları başka bir boyutta yürür oldu.

Hatırlanacağı gibi, 2024 Paris’te, boksta final umudumuz Esra Yıldız Kahraman, Lin Yu-ting ile karşılaşmış ve elenmişi. Taylandlı sporcunun, doğuştan kadın olmadığı, daha önceki uluslararası şampiyonalarda da dile getirilmiş, iddialar sonuçsuz kalmıştı. Oysa 2023 Dünya Şampiyonası’nda IBA, Lin Yu-ting ve Cezayirli Imane Khelif’i “uygunluk” gerekçesiyle diskalifiye etmiş etmişti. IOC, o döneme ait testleri ve süreci “keyfi” ve “gayrimeşru” bulduğunu açıklamıştı. Her iki sporcu da Paris 2024’te yer almıştı.

Şimdi işler değişiyor. IOC, kadın kategorisine katılım için biyolojik cinsiyet ve SRY gen testi esasını getiren yeni politikasını açıkladı. Uygulama, 2028 Los Angeles Olimpiyatları’ndan itibaren geçerli olacak. Hedef, olimpik sporlarda kadın kategorisinin korunması. Düzenleme, geriye dönük olmayacak. Uygunluk kriteri, SRY geninin varlığı veya yokluğunu tespit eden gen taraması olacak.

Spor, sığ şampiyonluk tartışmalarının sığmayacak büyük öncü kimliğini koruyor.

TMOK (Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi) ilk gününden itibaren eleştirilen Sn Ahmet Gülüm’e veda etti. Gülüm yönetiminden görevi devralan Prof.Dr. Veli Ozan Çakır, büyük bir güven ile koltuğa oturdu. Sporun en üst uluslararası kurumunda artık güçlü bir yönetim olacak.

IOC’nin tüm öncü kararları gibi bu alanda da, ülkenin yüzünü güldürecek kararlar bekliyoruz.

Bisikletten Maratona

Nisan ayına büyük yoğunluğun ardından girdik. Önce DoktorClub.com organizasyonu, 2025 yılı sağlık ödülleri sahiplerini buldu. 2017’den bu yana verilen ödüller, bu ülkenin entelektüel sermayesini oluşturan hekimleri, akademisyenleri, araştırmacıları; sektörün tüm bileşenlerini buluşturdu. 116 bini aşkın üyesiyle bu devasa yapının mimarları, Dr. Hamza Gemici, Gökçe Yaraşan, Işık Vergili, Dr. Murat Toktamışoğlu ve Prof.Dr. Bülent Bayraktar’ı bir kez daha kutluyorum.

Derken, aynı gün iki peş peşe basın toplantısıyla ülkemizin yüzakı organizasyonlarından Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu (Tour of Turkiye) ve İstanbul Yarı Maratonu tanıtıldı. TOT, 26 Nisan 3 Mayıs arasında, Türkiye’nin güzelliklerini pedallar yoluyla, yüz milyonlarca kişiye taşıyacak.

İstanbul Yarı Maratonu ise, Türkiye İş Bankası sponsorluğunda, 19 Nisan’da Tarihi Yarımada’nın eşsiz atmosferinde koşulacak. Dünya sporla güzelleşiyor…

Okan Buruk’a Saygı!

Üç kez Trabzonspor ile karşılaştı Galatasaray. Futbol kamuoyunun sözbirliği ile alkışladığı Fatih Tekke, tüm bu maçlardan önce ve sonra “sadece Türkiye’nin değil Avrupa’nın en iyi ön alan baskısını üreten takımı” olarak tanımladı rakibini. Bu vizyon değişimi küçümsenmemeli; Tekke’nin gösterdiği saygı sonuna kadar hak edilmiştir.

Kendi camiasının da sorguladığı Okan Buruk, bulunduğu dönemde başarıların mimarıdır.

Saygıyı hak etmiştir. Başarısız olma hakkı da vardır, sorgulanma hakkı da… Ama eleştiriler kadar başarıları da gündemden düşmemelidir.

• Yeni Birlik Gazetesi Dönüşüm köşesinden alınmıştır.

Fatih KUŞÇU

fatih.kuscu@h2der.org

1967 Antakya doğumlu. İÜ İletişim mezunu. Çeşitli tv kanallarında muhabir, spiker, editör, Spor Müdürü; Galatasaray SK ve Doğa Kolejinde Kurumsal İletişim Direktörü görevlerine bulundu. Haber, makale ve yorumları yayımlandı. “Meslekler ve Sektörlerin Geleceği” kitabında, kariyer alanını yazdı (2020).

Teke Tek Bilim Tarihi Serisi kitaplarını yayına hazırladı. İ. Medipol Ü.’nde İletişim dersleri veriyor.

Gilette Milliyet Yılın Sporcusu jüri üyesi (2014-…) TMOK Fair Play Komisyonu üyesi.

Yeşil Hidrojen Üreticileri Derneği (H2DER) Genel Sekreteri. Evli, üç kız evlat babası.