Futbol Karşılaşmalarında Şiddet (1)

Futbola benzeyen ilk ayak oyunu MÖ 300-200 yıllarında Çin’de “Cuju” adıyla ortaya çıkmıştır. İlk modern futbol ise 1863 yılında İngiltere’de kurulan Futbol Birliği “The FA” tarafından kuralların resmî olarak kabul edilmesiyle başlamıştır. Ülkemizde de ilk futbol 19. yüzyılın sonlarında İzmir’de, Bornova’da oynandı. Çok ilgi çeken futbol zaman içinde bütün dünyaya yayılmıştır. Beraberinde de 1960’lı yıllarda İngiltere’de başlayan şiddet olayları artarak günümüze kadar devam etmiş ve etmektedir. Günümüzde de en çok seyircisi olan spor dalı futboldur. Ancak seyirciler arasında yaşanan şiddet olayları, futbolun oynandığı bütün ülkelerde sosyal bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde de özellikle futbol, tüm spor dalları içinde ayrı bir önem kazanmış, modern toplumlar içinde bile birçok seyirciyi, futbolseveri etkileyen, peşinden sürükleyen önemli bir eğlence aracı olmuştur. Ayrıca birçok kişi, özellikle fanatik taraftarlar için özel bir doyum kaynağıdır. Taraftarların futbol karşılaşmalarında sergiledikleri tutum ve davranışları incelendiğinde, aile yapısı, kültür ve eğitimi, yararlandığı iletişim araçlarının şiddetin yayılmasında oldukça etkili olduğu görülmektedir. Yapılan incelemelerde ve akademik çalışmalarda, şiddete karışanların önemli bir kısmının kendi akranları tarafından tanınabilme ve tüm kişisel duygularını tatmin etme amacıyla, okullarında ve işlerinde pek başarılı olamayan erkek gençlerden oluştuğu tespit edilmiştir. Ülkemizde alınan bütün tedbirlere ve 02 Mart 2004 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe giren 5100 sayılı “Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun”a rağmen sporda şiddet devam etmektedir. Bu nedenle ülkemizde futbol sahalarında ve saha dışında yaşanan şiddet olaylarında maalesef birçok seyirci hayatını kaybetmiştir.

Ülkemizde futbol karşılaşmalarında yaşanan şiddet olayları: Futbol karşılaşmalarında yaşanan tribün çatışmaları ve taraftar kavgaları nedeniyle ölümle sonuçlanan şiddet olaylarının yaşandığı başlıca şehirler Kayseri, Kırıkkale, İstanbul, Sakarya, İzmir ve Düzce’dir.

Kayseri …1967 Kayseri Stadyum Faciası: Futbol tarihimizin en kanlı ve en büyük şiddet olayı; 17 Eylül 1967 tarihinde oynanan Kayserispor-Sivasspor karşılaşmasında taraftarlar arasında çıkan taşlı ve bıçaklı kavga sonrası yaşanan kargaşada 43 kişi ezilerek ve havasız kalarak hayatını kaybetmiştir. Olayların ardından Sivas’ta da Kayserililere ait iş yerlerine saldırılar düzenlenmiştir.

Kırıkkale … 1969 Kırıkkalespor-Tarsus İdman Yurdu: 25 Haziran 1969 tarihinde şampiyonluk mücadelesi veren iki takımın Kırıkkale’deki karşılaşmasında taraftarlar arasında büyük bir arbede çıkmıştır. Silah ve bıçakların kullanıldığı bu şiddet olayında 10 kişi hayatını kaybetmiş, 100’den fazla kişi yaralanmıştır.

İstanbul … Futbol karşılaşmalarında taraftarlar kavgasında ölümlerin yaşandığı şehir İstanbul’dur. İstanbul’da yaşanan önemli şiddet olayları:

Mühendis Oktay Akdemir (1991): Beşiktaş-Galatasaray derbisi öncesinde çıkan tartışmada öldürüldü.

Leeds United Vakası (2000): Galatasaray-Leeds United karşılaşması için İngiltere’den gelen iki holigan taraftar (Kevin Speight ve Christopher Loftus), Taksim’de çıkan bıçaklı kavgada hayatlarını kaybettiler.

Cihat Aktaş (2004): BJK (önceki ismi) İnönü Stadyumu’nda oynanan Beşiktaş-Çaykur Rizespor karşılaşmasında, bıçaklanan 16 yaşındaki lise öğrencisi hayatını kaybetti.

Kadir Ökçesiz (2012): Fenerbahçe taraftar grupları arasında Bağdat Caddesi’nde çıkan rant ve güç kavgasında bıçaklanarak öldürüldü.

Burak Yıldırım (2013): 12 Mayıs 2013 tarihinde Fenerbahçe-Galatasaray derbisi sonunda evine dönerken, 19
yaşındaki Fenerbahçe taraftarı, Edirnekapı metrobüs durağında bıçaklı saldırıya uğrayarak hayatını kaybetti.

Sakarya … Geyve Olayı (2006): Denizlispor deplasmanına gitmekte olan Fenerbahçe taraftarlarını taşıyan otobüslerin Sakarya’nın Geyve ilçesindeki bir tesiste mola verdiği sırada, köylüler ve taraftarlar arasında çıkan taşlı, sopalı ve silahlı kavgada 1 kişi hayatını kaybetti.

İzmir … Amatör karşılma Cinayeti (2011): Buca ilçesinde İşçievlerispor ile Kayaspor arasında oynanan amatör küme karşılaşmasında futbolcular arasındaki kavga tribüne sıçramış ve 23 yaşındaki Vural Karadayı isimli taraftar bıçaklanarak öldürülmüştür.

Düzce … Ezeli Rakip Kavgası: Kent merkezlerinde ya da köylerde derbi maçlarının ardından kahvehane veya sokaklarda çıkan tartışmalarda zaman zaman ölümlü silahlı-bıçaklı kavgalar yaşanmıştır. Yakın geçmişte Düzce’de Galatasaray-Fenerbahçe karşılaşmasında yaşanan bir tartışma ölümle sonuçlanmıştır. Görüleceği üzere ülkemizde yaşanan şiddet olaylarında ölümler ve çok sayıda yaralanmalar yaşanmıştır.

Ankara’da Gençlerbirliği- Fenerbahçe karşılaşmasında yaşanan üzücü olay 

Geçen hafta 15 Ağustos 2026 Cumartesi günü Ankara’da Eryaman Stadyumu’nda oynanan Gençlerbirliği-Fenerbahçe Süper Lig karşılaşmasında, 4 yaşında küçük bir çocuğun hayatı boyunca unutamayacağı ve hep hatırlayacağı çok üzücü bir olay yaşandı. Karşılaşmada Gençlerbirliği taraftarı fanatik bir kişi, 4 yaşındaki çocuğun üzerindeki Fenerbahçe formasına aşırı tepki göstermiş, çocuğa manevi şiddet uygulamıştır. Görevli polis memuru sağduyulu davranmış, babasından çocuğu kucağına alarak olay yerinden güvenli alana uzaklaştırmış ve olay büyümemiştir. Yakalanan fanatik taraftar hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan açıklamada; “Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun” ve “çocuğu hürriyetinden yoksun kılma” suçlarından soruşturma açılmış, çocuğa yönelik herhangi bir fiziki temasa rastlanmadığı nedeniyle soruşturma devamınca konutunu terk etmeme ve adli kontrol hükümlerinin uygulanmasına karar verildi. Kanun gereği verilen karar normal olabilir, ancak 4 yaşındaki bir çocuğun üzerinde bıraktığı olumsuz tepki ve korku izleri ömür boyu unutulmayacaktır. Bu ve bunun gibi benzer olaylar için kanun gereği alacağı cezaya ek olarak, çok uzun bir süre futbol karşılaşmalarına “girememe cezası”  verilmesi caydırıcı olur.

Bahri VRESKALA

bahrivreskala@gmail.com

İstanbul-İzmir Gençlik ve Spor e. İl Müdürü, TMOK Konsey Üyesi, İzmir Kulüpler

Birliği Kurucu ve Danışma Kurulu Üyesi, Türkiye Futbol Adamları Derneği İzmir

Şube Başkanı, Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, Ege Tenis Eğitim Vakfı

Kurucu Üye ve Başkanı, Atletizm, Futbol, Masa Tenisi, e. Hakemi, Atletizm, Sualtı

Yüzme Federasyonları e. Üyesi.