Hakem Kararlarına Anlam Yüklemek

Sporda “tesadüf” başarılar elde edilebilir. Ancak başarısızlık asla “tesadüfen” olmaz. Rakibin ayağının altından topu kaçırdığı için gol olması gol atan takım için “tesadüf” ancak hatayı yapan sporcu için en basitinden dikkatsizliktir.

Hakem kararları, hataları azaltmanın, yanlışları düzeltmenin yani daha iyi bir futbol dünyası yaratmanın aracı olabilir mi?

İyi bir hakem yönetimi işlerin iyi gitmediği takımlara seçenek sunma fırsatıdır. Bu anlamda, hakemin verdiği her doğru kararda vermek istediği daha çok mesaj vardır. Hakem kararları; bir kuralı veya kural hatasını işaret etmiyor, aynı zamanda oyunda doğru-yanlış, yeterli-yetersiz, başarılı-başarısız olanı açığa çıkarıyor. Bu nedenle, müsabaka yönetirken doğru kararlar vermek oyun kurallarını bilmekten daha önemlidir.

Müsabakada, hakemlerin çaldığı her düdük, kaldırdıkları her bayrak, VAR’da izledikleri he pozisyon ve verdikleri her karar; kulüp, teknik direktör ve futbolcuların hata yaptıkları, yanlış davrandıkları veya yetersiz kaldıklarının ipuçlarını veriyor. İyi eğitilmediklerini, doğru öğrenmediklerini veya bilinçli hazırlanmadıklarını görünür kılıyor. Örneğin; Farklı bir skor galip gelen takımın gücünü teyit ederken mağlup olan takımın mücadele gücünün olmadığını, oyun anlayışının zayıf ve oyuncu performansının düşük olduğunu gösterir. Farklı bir yenilgi ibretlik bir öykü olduğu kadar ciddi yapısal sorunları işaret eder.

Aynı şekilde, doğru hakem kararlarının “lehte” olması, o takımın müsabakaya daha iyi hazırlandığını, takımın doğru taktikle oynadığını veya futbolcuların iyi performans gösterdikleri şeklinde yorumlanabilir. Her doğru karar bir anlam, her doğru hareket bir kazanım her hatalı hareket yapısal sorun ve bireysel yetersizlikleri, yani niceliksel üstünlük niteliksel üstünlüğü ifade eder.

“Bir şeyi bilmek demek, özünü bilmek demektir.” Aristoteles

Oyun kurallarını bilerek ihlal etmenin, kasıtlı hata yapmanın, mücadele gücünden yoksun olmanın, etkisiz ve çaresiz kalmanın sonucu olarak kabul etmek gerekiyor. Hakem algısı değişmediğinden olgunlaşma olmuyor. Aynı tür hataların sürekli olması, futbolcuların niçin hata yaptığını anlamadan maçı bitirip bir sonraki maçı aynı anlayışla hazırlanmalarının önemli bir etken olduğu söylenebilir.

Sonuç olarak, hakemler sahada sadece kuralları uygulamıyor, oyunun röntgeninin çekiyor. Hakem kararları oyun kurallarını işaret ederken, aynı zamanda takım kalitesi, oyun anlayış ve oyuncu performansında yapısal sorunlar, bireysel yeterlilik veya yetersizlikleri açığa çıkarıyor. Taraflara kendi durumlarını uygun bir bakış açısı ile görmelerini sağlıyor. Taraflara yanlışlarını bulma veya doğruyu pekiştirme fırsatı sunuyor.

Doç. Dr. Recep CENGİZ

rcengiz1965@gmail.com

01.06.1965 Diyarbakır doğumlu. Lisans, Yüksek lisans ve Doktora eğitimini: Ankara Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor A.B.D.’da tamamladı.

Ulusal ve uluslararası bilimsel Kongre ve Sempozyumlarda 84 bildirisi bulunmaktadır.

Ulusal ve uluslararası spor bilimleri dergilerinde 45 yayınlanmış makalesi yer almıştır.

“O Küçe Senin Bu Küçe Benim”, “Kulübümüz Köklü, Camiamız Büyük Allah Kerim”, “Köşeli Yazılar”, “Top Patladı Şimdi Onarma Zamanı”, “İletişim”, “Sporda İletişim”, “Futbolda Yıldırma” ve “Her Sorun Futbola Gol Oluyor” kitaplarını yazdı.

TBMM ve bazı bakanlıklarda çeşitli komisyonlarda görev aldı.

Birçok ödül sahibi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Rekreasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olan yazar evli ve iki çocuk babası.